Xây bài cơ bản (3): 1 shanten 6 block và so sánh các nhóm 2 quân

1 shanten thì vấn đề là lên tenpai thế nào cho hiệu quả nhất thôi, nên nghiên cứu 1 shanten trước là một cách tiếp cận khá phù hợp khi học xây bài cơ bản, dù hơi ngược về trình tự thời gian. Tôi cũng đã thử cố gắng viết đúng trình tự nhưng cách viết này rất khó. Ngoài ra, phần xây bài cơ bản từ đoạn này chủ yếu chỉ bàn về bài kín, bài mở lại là vấn đề khác. Cũng cần chú ý là tôi viết thiên về lí thuyết cơ bản, trong khi đó thực tế có rất nhiều tình huống bài phức tạp, những tình huống như vậy rất khó đưa vào bài viết một cách hệ thống. Kể cả hệ thống thì cũng có nhiều tình huống lằng nhằng mà không để ý là mắc lỗi hệ thống ngay, nói chính xác là chính người viết cũng sót và chỉ nhận ra khi tự viết ra hoặc là mãi về sau mới biết. Được cái là viết trên blog thì dễ chỉnh sửa nếu nhận ra sai sót.

Các tình huống từ đây cho đến hết phần Xây bài cơ bản nếu không nói gì thêm thì đều giả sử Đông 1, cửa Tây.

1. Các nhóm 2 quân

Phần này cũng quen thuộc rồi nên chỉ nói ngắn và bổ sung thêm thôi. Ryanmen > Kanchan > Penchan, tuy nhiên giữa các Ryanmen và Kanchan cũng có sự khác biệt.

- Ryanmen: 23 78 > 34 67 > 45 56. Bởi vì chắc chắn 1 9 dễ ra hơn 2 8, 2 8 dễ ra hơn các quân số giữa từ 3 đến 7. Tuy nhiên với luật chơi có 5 đỏ, khi bạn muốn kiếm 5 đỏ thì 34 67 > 23 78.

- Kanchan: Về khả năng cải thiện lên ryanmen, 35 46 57 > 24 68 13 79. Tuy nhiên về khả năng hoàn thành bộ trực tiếp thì 13 79 > 24 68 > 35 46 57. Kanchan chờ 2 8 có thể nói là nhiều cơ hội thắng, trong khi chờ 4 5 6 thì nhiều khi không hi vọng lắm.

Hãy nói thêm một chút về đôi nhưng chỉ ở khả năng cải thiện và tạo bộ 3 quân trực tiếp. 

- Khi bài đang có 2 đôi thì sẽ có tổng 4 quân để chuyển thành 1 bộ 1 đôi, bằng số quân để tạo bộ của kanchan, penchan nhưng kém ryanmen. Còn khi bài đang có 3 đôi thì đôi thứ 3 sẽ chỉ có 2 quân để tạo bộ thôi. 

- Các đôi số giữa có khả năng cải thiện cao, mỗi đôi số giữa có 2 loại quân lên ryanmen. Tuy nhiên khả năng hoàn thành bộ trực tiếp thấp. Khi tenpai chờ shanpon 2 đôi số giữa chẳng hạn thì có thể kì vọng cải thiện vì có 4 loại quân cải thiện, trong khi đó khả năng thắng trực tiếp nằm trong nhóm thấp.

- Các đôi số đầu, rồng gió có khả năng hoàn thành bộ trực tiếp cao, nhưng khả năng cải thiện thấp. Khi tenpai chờ shanpon 1s-Haku chẳng hạn thì có thể nói là tự tin như chờ ryanmen.

- 2 đôi phối hợp được khả năng cải thiện và chờ của cả 2 đôi nên thường mạnh hơn kanchan. Hơn nữa cải thiện của đôi chất lượng hơn của kanchan. Sẽ phân tích cụ thể hơn ở phần sau.

2. 1shanten 6 block với 3 nhóm 2 quân

Ví dụ:

Khi có 6 block thì phải phá đi 1 block. Lúc này ta cần so sánh các nhóm 2 quân xem nhóm nào yếu nhất. Cái cơ bản nhất là ryanmen > kanchan > penchan không cần bàn lại nữa, còn đôi thì sẽ nói sau.

Giữa các ryanmen thì như đã nói ở phần trên, ryanmen số đầu dễ thắng hơn ryanmen số giữa, và dĩ nhiên dựa vào số quân còn lại của các ryanmen, yaku, 5 đỏ... nữa.

Nhưng với các nhóm xấu kanchan, penchan thì ta còn có các vấn đề khác:

+ Giữa các kanchan, ưu tiên kanchan số giữa cải thiện tốt hay kanchan số ngoài dễ thắng trực tiếp?

+ Khi phá các kanchan như 13, 24 hay khi phá penchan thì đánh quân nào trước?

Hãy phân tích câu hỏi đầu trước, câu hỏi thứ 2 thì sẽ để hẳn sang phần sau của bài.

Trước tiên hãy nhìn lại ví dụ đầu tiên:

Có một điều cần phải nhắc nhở lại vì dễ bị nhầm, đó là các kanchan 24 và 68 yếu hơn các kanchan 13 và 79. 2 kanchan này đều có 1 loại quân cải thiện lên ryanmen, như vậy 13 và 79 lợi hơn rõ rệt về khả năng hoàn thành bộ trực tiếp. 1 quân 5 đỏ là không đủ để lật lại điều này. Vì vậy nên ở ví dụ này ta sẽ phá kanchan 24p chứ không phải là 79p.

So sánh các kanchan có 2 loại quân cải thiện và có 1 loại quân cải thiện nhưng dễ thắng hơn là một vấn đề lằng nhằng hơn. Vì chờ 3 7 cũng không hẳn dễ thắng hơn chờ 4 5 6 nên ta hãy ưu tiên giữ các kanchan 35 46 57 hơn so với 24 68. Nhưng kanchan số giữa so với kanchan 13 79 thì sao? Khi còn lượt sớm thì ta nên ưu tiên các kanchan có khả năng cải thiện, vì vẫn còn nhiều hi vọng cải thiện. Lúc muộn hơn, khó cải thiện hơn thì khó quyết định. Nói một cách đơn giản thì ta sẽ muốn ưu tiên kanchan dễ thắng vì lúc này cải thiện khó mà kịp, tuy nhiên ngược lại lúc này có thể lại khó đánh 2 quân của kanchan số giữa (vì khả năng đối thủ gọi hoặc ron cao hơn). Cũng phụ thuộc vào bài còn lại của bạn nữa, ví dụ bài còn lại của bạn đẹp rồi thì có thể ưu tiên khả năng thắng trực tiếp, nếu bài còn lại xấu thì ưu tiên cải thiện hơn chẳng hạn. Nhân tiện, bài này chỉ bàn về 1 shanten, còn khi số shanten cao thì khả năng cải thiện của kanchan số giữa sẽ vượt trội hơn.

Giờ hãy nói về đôi. Khi 1shanten dạng 6 block có 2 đôi, lúc này đôi thường sẽ mạnh hơn kanchan, chúng ta hãy phân tích ví dụ sau:

Hãy so sánh việc phá kanchan 57p so với việc phá 1 trong 2 đôi. Ta đã nói ở trên là 2 đôi có 4 quân để tạo 1 bộ + 1 đôi, kanchan cũng có 4 quân để tạo bộ. Như vậy số quân để lên tenpai khi đánh 1 trong 2 đôi và đánh kanchan ở đây là như nhau. Ta so sánh tiếp khả năng cải thiện, 57p là kanchan số giữa có 2 loại quân cải thiện, 2 đôi 44s + 99s được chọn ở ví dụ này cũng sẽ có 2 loại quân cải thiện lên ryanmen là 3s và 5s. 

Nhưng đầu tiên, về mức độ dễ thắng trực tiếp thì vì có chờ 9 nên dễ thắng hơn kanchan chỉ chờ 6. Nếu đổi thành 2 đôi số giữa, ví dụ như 3377s để mức độ dễ thắng trực tiếp tương đương với kanchan chờ 6, thì 2 đôi số giữa có tổng tới 4 loại quân cải thiện (24s, 68s).

Nếu đổi kanchan 57p thành 13p để dễ thắng hơn, thì chờ 4 quân 2p cũng không vượt trội hơn chờ 2 quân 4 và 2 quân 9, và lúc này kanchan 13p chỉ có 1 loại quân cải thiện.

Nếu cả 2 đôi đều là đôi 1-9, rồng gió thì khả năng cải thiện thấp nhưng khả năng hoàn thành trực tiếp lại vượt trội hơn rất nhiều so với kanchan.

Hơn nữa số loại quân cải thiện chỉ là một chuyện, chất lượng quân cải thiện khi có 2 đôi cũng cao hơn nữa. Hãy nhìn trường hợp đánh kanchan bốc quân cải thiện vào đôi so với đánh đôi bốc quân cải thiện vào kanchan:

Bài trên, sau khi đánh 4s ta bốc được 4p là quân cải thiện của kanchan 57p. Lúc này ta đánh tiếp 7p hoặc 4s để lấy ryanmen, nhưng dù đánh quân nào thì cũng thừa 1 quân còn lại không có ích lợi gì.

Bài trên, sau khi đánh 5p ta bốc được 5s là quân cải thiện của 2 đôi. Lúc này đương nhiên ta đánh tiếp 7p, và có nhóm 445s không lãng phí quân 4s. Ta sẽ bàn thêm về các nhóm 3 quân và thế 2 đôi trong các bài sau.

Tuy nhiên khi có 2 đôi và 2 ryanmen thì thường đôi sẽ yếu hơn ryanmen, ví dụ:

Ở đây cần đánh 1 trong 2 đôi, giữ 2 ryanmen vì mỗi ryanmen có 8 quân khác nhau để tạo bộ, còn 2 đôi chỉ có 4 quân để tạo 1 bộ + 1 đôi.

Còn khi có 3 đôi thì đôi thứ 3 thường yếu hơn kanchan và penchan. Ví dụ:

Ở đây phá 1 trong 3 đôi thì chỉ mất 2 quân có ích, còn phá kanchan thì mất 4 quân có ích.

Khi cần phá đôi thì câu hỏi được đặt ra là phá đôi nào trước. Ta sẽ nghiên cứu vấn đề này ở phần sau của bài viết.

Ngoài ra, hãy xét thêm một số yếu tố khác ảnh hưởng đến lựa chọn nhóm 2 quân khi bài 1 shanten 6 block:

- Khi một nhóm có trùng quân có ích với nhóm khác thì nhóm đó sẽ yếu đi. Ví dụ: 

Ở đây 67p và 79p trùng quân có ích 8p, khi đánh 9p thì 8p vẫn mang lại tenpai.

Ở đây quân cải thiện lên ryanmen của 79p là 6p, nhưng khi bốc 6p thì lại hoàn thành bộ 456p nên khả năng cải thiện không còn nữa. Vì vậy ở đây đánh 79p chứ không phải 79s.

Bạn có thể thắc mắc là đánh 9p (hoặc 7p) hay 9s thì đều còn lại cả 7p lẫn 7s thì đâu có ảnh hưởng gì đến khả năng cải thiện của 7s? Nhưng sẽ có nhiều tình huống khiến bạn cần đánh tiếp 7p sau khi đánh 9p hoặc 7s sau khi đánh 9s. Ví dụ sau khi đánh 9p, bốc được 9s thì được nhóm 799s và lúc này ta muốn đánh tiếp 7p, khi đó vẫn giữ được khả năng cải thiện của 7s; còn sau khi đánh 9s, bốc được 9p lên 799p, nên đánh tiếp 7s nhưng khi đó thì 7p của bạn không có khả năng cải thiện:

Bài trên: Đánh 9p bốc 9s, giờ đánh 7p, khi đó 7s vẫn còn khả năng cải thiện, khi bốc 6s ta có thể đánh 1 trong 2 đôi. Bài dưới: Đánh 9s bốc 9p, giờ đánh 7s, thì 7p không còn khả năng cải thiện vì bốc 6p là tenpai rồi.

Ví dụ khác là sau khi đánh 9p, bốc được Pei thì dễ dàng đánh tiếp 7p không còn khả năng cải thiện để giữ Pei an toàn và lúc này còn 79s có thể cải thiện. Nhưng sau khi đánh 9s, bốc được Pei thì nếu muốn giữ khả năng cải thiện của 7s thì phải đánh Pei:

Bài trên: Đánh 9p bốc Pei, giờ đánh 7p giữ Pei không có vấn đề gì vì 7p không còn khả năng cải thiện, và giữ được khả năng cải thiện của 79s (bốc 6s). Bài dưới: Đánh 9s bốc Pei, giờ nếu muốn giữ khả năng bốc 6s thì phải đánh Pei, mất quân an toàn, và 79p thì không có khả năng cải thiện vì bốc 6p là tenpai rồi.

Các nhóm xa nhau cũng vẫn có thể trùng quân có ích theo cách xa xôi hơn:

Ở đây khác biệt giữa 24p và 24s không quá lớn nhưng có tồn tại. Quân cải thiện của 24p là 5p, khi cải thiện được thì có 2 ryanmen 45p và 78p, 2 ryanmen này trùng quân có ích 6p. Quân cải thiện của 24s là 5s và khi cải thiện được thì không có hiện tượng trùng quân có ích. Vì vậy 24p yếu hơn 24s.

- Khi nhóm gần với bộ 3 quân liên tiếp thì nhóm đó sẽ mạnh lên. Ví dụ:

Ở đây nên phá 13s. 13s chỉ có 4s lên ryanmen nhưng 13456p thì ngoài 4p có 5p và 7p cũng lên ryanmen nữa. Thậm chí 7p tốt hơn 4p vì tạo được 3 mặt, 5p cũng tốt hơn 4p vì tạo được nhóm 134556p có thể tạo 2 bộ với 2 4 7p và ta có thể đánh tiếp quân còn lại của 13s. Ngoài ra cũng có thể bốc thêm 6p tạo 134566p (cần 2p, 6p) hoặc 8p tạo 134568 (cần 2p, 7p) nữa. Các tình huống liên quan đến nhóm quân phức tạp và các loại quân và nhóm quân gần với bộ 3 quân liên tiếp sẽ còn được bàn luận thêm trong các bài sau nhưng có thể biết luôn ở đây rằng: 1/ Bài có thể tạo các nhóm quân phức tạp thì thường mạnh hơn và 2/ Các thứ gần bộ 3 quân liên tiếp thì thường mạnh hơn.

Nếu thay 456p bằng 567p thì 13567p khi bốc 4 sẽ có 34567 chờ 3 mặt, khi bốc 8 sẽ có 135678, nên 13s vẫn yếu hơn 13p trong 13567p.

- Khi nhóm gần với bộ 3 quân giống nhau hoặc đôi thì thường yếu đi vì những cái này cản trở khả năng cải thiện. Ví dụ:

Ở đây 13p mất đi 3 quân cải thiện 4p nên yếu hơn và cần được phá trước 13s.

- Trong một số trường hợp khi có 3 đôi nên giữ đôi thứ 3 thay vì kanchan và penchan. Chẳng hạn như khi có các yaku liên quan đến bộ 3 quân giống nhau như sanankou, hoặc khi có đôi yakuhai:

Để số quân có ích cao nhất thì nên đánh đôi. Nhưng khi có đôi yakuhai thế này, giữ 3 đôi giúp bạn dễ hoàn thành bộ yakuhai hơn. Bạn có thể pon yakuhai và về tenpai chờ 2 đôi, mạnh hơn tenpai chờ kanchan vì lí do đã phân tích ở phần 2 đôi phía trên. Sau khi đánh kanchan, bạn cũng có thể pon 1 trong 2 đôi còn lại để có tenpai chờ yakuhai, thay vì khi đánh 1 trong 3 đôi bạn chỉ chii được kanchan chứ không thể pon được đôi còn lại. Trong trường hợp bốc thẳng vào tenpai, sau khi đánh kanchan và bốc vào 1 trong 2 đôi còn lại thì sẽ được tenpai chờ shanpon yakuhai, còn sau khi đánh 1 trong 3 đôi, nếu bốc vào kanchan thì cũng được tenpai chờ shanpon yakuhai, nhưng nếu bốc vào đôi còn lại thì thành tenpai chờ kanchan và không tận dụng được yakuhai - đúng là đánh đôi thì sẽ có nhiều hơn 2 quân có ích so với đánh kanchan nhưng cũng có 2 quân làm mất khả năng sử dụng yakuhai.

3. Thứ tự bỏ quân

a. Thứ tự bỏ quân khi phá kanchan, penchan

Hãy nhìn lại ví dụ sau:

Ta đã bàn về chuyện nên phá kanchan 24p ở đây, tuy nhiên đánh 2p hay 4p trước?

- Đánh 2p: giữ khả năng bốc được 5p lên ryanmen

- Đánh 4p: còn 2p không có khả năng cải thiện tuy nhiên nếu như đối thủ Riichi bây giờ thì 2p dễ đánh hơn 4p nếu không có thêm yếu tố nào khác

Ta sẽ phải tự đặt ra câu hỏi: Bài mình có cần đến khả năng cải thiện của 4p không? Nếu bài mình như sau:

Ở bài này, các nhóm còn lại toàn là ryanmen, bài sẽ chắc chắn chờ đẹp, nếu đánh 2p giữ 4p sau đó bốc lên 5p thì vẫn phải phá 1 ryanmen. Khi đằng nào cũng chờ đẹp rồi thì nên ưu tiên độ an toàn, và rõ ràng nên đánh 4p trước. Bạn có thể nói rằng bốc được 5p đỏ thì vẫn có ích, nhưng đó chỉ là 1 quân, và khi đã có ryanmen rồi thì xác suất hoàn thành 1 trong 2 ryanmen trước sẽ hoàn toàn vượt trội so với xác suất bốc được 1 quân 5p đỏ trước. Nếu vì lí do nào đó 4p an toàn hơn 2p thì đương nhiên là đánh 2p.

Quay lại ví dụ ban đầu với 79p thay vì 78p. Trong trường hợp này đánh 2p giữ 4p, bốc được 5p sẽ có ryanmen mạnh hơn kanchan 79p. Có thể nói đánh 2p giữ 4p còn khả năng cải thiện là phương án mặc định.

Đúng, tôi biết là sẽ có thắc mắc về việc vẫn ưu tiên an toàn hơn, đặc biệt là khi thay vì cần đánh kanchan 24 ta cần đánh kanchan 13 thì 1 khá an toàn. Tuy nhiên tôi sẽ để dành vấn đề này bàn sau, bởi vì còn nhiều thứ khác liên quan đến chủ đề này, chẳng hạn như sau khi đánh 2 giữ 4 ta bốc lên 1 quân gió an toàn tuyệt đối thì đánh gì tiếp, tốc độ bài đối thủ..., rất đau đầu.

Nhân tiện, nếu bốc 3p sau khi đánh 2p hoặc 4p, không nên hoảng loạn. Lúc này ta lại có bài 1 shanten 6 block, chỉ khác là ta cần xét xem ryanmen bị furiten yếu hơn hay là kanchan yếu hơn. Tỉ lệ thắng của kanchan tenpai lớn hơn furiten ryanmen, nhưng furiten ryanmen có lợi thế là khi 1 shanten thì số quân lên tenpai vẫn lớn hơn kanchan, và đúng là khi tenpai chờ furiten ryanmen thì tỉ lệ thắng thấp hơn kanchan nhưng tỉ lệ tsumo cao hơn (được thêm yaku Tsumo tăng điểm) và nhiều trường hợp giữ được pinfu. Nên phương án đánh kanchan giữ furiten ryanmen là phương án mặc định.

Nếu ở ví dụ ban đầu thay 24p bằng 12p thì penchan không cải thiện lên ryanmen được. Về mặt tốc độ thì đánh 1p trước vẫn có lợi hơn đánh 2p, vì khi bốc 3p sẽ lên furiten ryanmen, và như đã phân tích ở trên thì furiten ryanmen mạnh hơn kanchan. Tuy nhiên cá nhân tôi hay đánh 2p ở đây hơn vì cái lợi này có vẻ không lớn lắm.

b. Thứ tự phá đôi

- Đầu tiên là trường hợp 3 đôi về 2 đôi. Hãy nhìn lại ví dụ sau:

Ta đã biết rằng ở đây nên đánh 1 trong 3 đôi, vậy nên đánh đôi nào trước? Bạn đã biết rằng đôi số giữa có khả năng cải thiện cao và hoàn thành bộ trực tiếp thấp hơn, đôi số đầu và rồng gió có khả năng hoàn thành bộ trực tiếp cao nhưng khả năng cải thiện thấp. 

Khi có các đôi số giữa thì ta nên hướng đến khả năng cải thiện tối đa. Trong ví dụ trên, khi đánh đôi 9s ta sẽ còn 2 đôi 33p và 44s với tổng cộng 4 loại quân cải thiện cho 2 đôi này, xác suất cải thiện được sẽ cao nhất. Xác suất thắng trực tiếp thấp nhưng dù gì ta cũng không hướng đến xác suất này, bạn có thể xem lại bài viết về tenpai chờ xấu. Nếu đánh đôi 3p hoặc 4s thì dễ dẫn đến tình trạng tenpai không thật sự dễ thắng cũng không có khả năng cải thiện rõ ràng.

Nhưng nếu bài như sau:

(giả sử Nan không phải yakuhai)

Khi mà khả năng cải thiện dù gì cũng không cao thì có thể hướng đến khả năng thắng trực tiếp tối đa. Đôi 2p có khả năng cải thiện cao hơn đôi 9s và Nan nhưng cũng chỉ có 3p lên được ryanmen. Vì vậy đánh luôn 2p là phương án hợp lí. Tuy nhiên tình huống này dễ bị đảo ngược do đối thủ đánh hết Nan hay 9s từ trước, hoặc là đến giai đoạn nên đánh Nan vì an toàn. Nếu thay đôi 2p bằng 3p thì tôi nghĩ là dễ đánh đôi Nan hoặc đôi 9s hơn vì vẫn còn nhiều cơ hội lên ryanmen.

Nếu bài như sau:

Đánh Chun mang lại khả năng cải thiện cao nhất nhưng mất yakuhai, đổi lại nếu sau đó cải thiện được đôi 3p thì có pinfu. Đánh đôi 9s giữ được đôi yakuhai và cũng giữ được khả năng cải thiện nhưng khi có đôi yakuhai thì bạn có thật sự muốn cải thiện đôi 3p lên ryanmen không? Đánh đôi 3p làm mất khả năng cải thiện nhưng tăng tối đa khả năng thắng với shanpon 9s-Chun. Chọn đánh Chun hay 3p tuỳ tình huống, đánh đôi 9s là dở nhất.

- Tiếp theo là trường hợp 2 đôi về 1 đôi. Hãy nhìn ví dụ sau:

(giả sử Pei không phải yakuhai)

Khi đánh 4s thì thừa lại 4s trong bài và khi đánh Pei thì thừa lại Pei trong bài. Bài còn lại toàn ryanmen thế này thì ta chủ yếu xem xét độ an toàn của từng phương án. Sau khi đánh Pei, giờ nếu có đối thủ riichi thì ta có thể đánh tiếp Pei tiếp tục hướng đến tenpai, còn sau khi đánh 4s, nếu có đối thủ riichi, muốn hướng đến tenpai thì ta phải đánh 4s. Đương nhiên là đánh tiếp Pei dễ hơn đánh tiếp 4s rồi.

Vậy, nếu muốn nhắm đến khả năng chiến thắng tối đa thì nên phá đôi an toàn hơn để giữ 1 quân an toàn. Ta đang nói về 1 shanten, lại còn là tình huống còn toàn ryanmen nữa, nên không thể nói là không kì vọng thắng. Còn nếu bạn nghĩ rằng nếu có đối thủ riichi trước thì bạn sẽ muốn phòng thủ tối đa, thì lúc này đánh đôi nguy hiểm hơn để giữ được 2 quân an toàn, dĩ nhiên phương án này khiến khả năng bạn thắng được sau khi đối thủ riichi giảm nặng nề.

Nhân tiện, khi phá ryanmen thì thông thường đánh quân kém an toàn trước thôi, vì quân còn lại đằng nào cũng thừa, không cần suy tính nhiều nên tôi không phân tích nhiều. Trường hợp thiên hẳn về 1 quân thường gặp nhất là kiểu như sau:

Lúc này nên đánh 2s, vì 355s có thể bốc 4s và đánh tiếp 5s. Ryanmen 23s cũng là ryanmen nên đánh nhất chính vì lí do có thể đánh được 2s như trên.

Kết luận:

- Khi 1 shanten 6 block cần so sánh các nhóm 2 quân.

- Ryanmen > Kanchan > Penchan. Trong các ryanmen thì 23 78 > 34 67 > 45 56 (nhưng nếu cần 5 đỏ thì 34 67 > 23 78). Trong các kanchan thì về khả năng cải thiện 35 46 57 > 24 68 13 79, nhưng khả năng hoàn thành trực tiếp thì 13 79 > 24 68 > 35 46 57, vì vậy nên 24 68 là các kanchan yếu nhất, còn lại giữa các kanchan chờ số giữa và kanchan chờ 2 8 thì thường ưu tiên kanchan chờ số giữa có khả năng cải thiện cao hơn.

- Ryanmen > 2 đôi > Kanchan > Penchan > 3 đôi. Khi cần sanankou, yakuhai chẳng hạn thì 3 đôi > kanchan.

- Khi phá kanchan, nếu không còn cần khả năng cải thiện thì đánh quân kém an toàn hơn trước. Nếu còn cần khả năng cải thiện thì ưu tiên khả năng cải thiện, đánh quân số đầu giữ quân số giữa. Khi phá penchan, phá 2 8 trước thì an toàn hơn, trừ trường hợp thật sự cần đến một chút tốc độ của furiten ryanmen.

- Khi có 3 đôi cần phá 1, ưu tiên khả năng cải thiện tối đa nếu được. Nếu khả năng cải thiện đằng nào cũng thấp thì ưu tiên khả năng thắng trực tiếp tối đa. Khi có 2 đôi cần phá 1, phá đôi an toàn hơn để giữ 1 quân an toàn, nhắm đến khả năng duy trì bài nếu sau đó có đối thủ riichi.

Mục lục

Xây bài cơ bản (2): Các quân lẻ ở đầu ván đấu

Chủ đề tưởng đơn giản mà không bao giờ đơn giản. Chúng ta đều biết rằng lúc đầu ván thì sẽ đánh các quân 1-9 và rồng gió lẻ, thế nhưng các loại quân này khác biệt như thế nào? Một yếu tố rất quan trọng trong vấn đề này, đó chính là tính chất của quân lẻ khi bài thiếu block sẽ khác so với khi bài đủ 5 block.

Hãy thử nhìn vào 2 bài sau:

Dĩ nhiên 2 bài này không phải là bài khởi đầu, và ta cũng không bàn đến việc đánh gì khi có bài này, chỉ là ví dụ được đưa ra để bạn dễ hình dung lí thuyết. 

Ở bài 1shanten thứ nhất, nếu đánh Pei và giữ 9p, ta có thể có tenpai khi bốc 789p. Ngược lại nếu đánh 9p và giữ Pei thì chỉ có bốc thêm Pei mà thôi (các quân liên quan đến 7s thì như nhau).

Trong khi đó ở bài 1shanten thứ 2, dù bốc các quân liên quan đến 9p là 789p thì cũng không có tenpai.

Vì sao lại như vậy? Khi bài đang không đủ 5 block thì quân lẻ sẽ có tác dụng giảm shanten, vì khi bạn bốc các quân liên quan đến quân lẻ này thì sẽ tạo được 1 block cho đủ 5. Ngược lại, khi bài có 5 block rồi thì bốc các quân liên quan đến quân lẻ sẽ tạo 1 block thừa và chúng ta phải phá 1 block, như vậy quân lẻ không có tác dụng giảm shanten nữa.

1. Tình huống thiếu block

a. So sánh quân số đầu với yakuhai

Thông thường mà nói thì các quân gió không đem lại yaku là yếu hơn cả. Tuy nhiên, giữa 1-9 lẻ và yakuhai lẻ thì nên chọn gì?

Giả sử có bài trong 3-4 lượt đầu như sau:

Giờ thì chúng ta nên đánh gì ở đây? Có thể phân tích bài đang có 4 block là 24m, 789m, 23p, 688p, vậy là còn thiếu 1 block mới đủ 5. Cái lợi và hại của đánh 9s và Haku là gì?

- Giữ 9s (đánh Haku): bốc 789s (tổng 11 quân) thì có thêm 1 block, giảm 1 shanten. Khi đó thì yaku chính của bài nói chung sẽ là Riichi.

- Giữ Haku (đánh 9s): Giữ Haku thì chỉ có bốc thêm Haku mới có ích về mặt tốc độ, tuy nhiên khi bốc được lên Haku thì có thể Pon và có yaku. Nhưng đừng quên rằng chỉ có 3 quân Haku để ta bốc và sau đó chỉ có 2 quân Haku để ta Pon hoặc bốc. Ngoài ra, giữ Haku thì an toàn hơn so với 9s, tuy nhiên nếu sau đó bốc lên đôi và Pon thì mất cái an toàn này luôn.

Chúng ta đang nói đến giai đoạn đầu ván đấu, ở giai đoạn này thì hiếm khi đối thủ tenpai, riichi và khi có đối thủ làm điều đó thật thì thêm 1 quân rồng gió cũng không làm chúng ta dễ thủ hơn nhiều. Chưa kể nếu về sau Pon được thì cũng mất quân an toàn, và bản thân việc mình mở bài đã làm cho mình khó thủ hơn là giữ bài kín rồi.

Về cơ bản mà nói thì giữ các quân 1-9 sẽ giúp ta đến Riichi nhanh nhất, còn giữ Haku sẽ mang đến lựa chọn bài mở và một chút an toàn (như vừa phân tích ở trên, chỉ một chút thôi chứ không nhiều như một số người nghĩ). Thật ra, khi đã có sẵn đôi Haku thì là một chuyện, còn khi mới có 1 quân lẻ thì đường đến với bộ ba hoàn toàn không gần. 11 quân có ích khi giữ 1-9 lớn hơn hẳn so với 3 quân có ích khi giữ yakuhai, và nếu Riichi được thì sẽ có thế chủ động.

Tuy nhiên hãy nhớ lại một chút về phần Riichi:

- Riichi có lợi nhất khi mình có thế chủ động. Ngược lại nếu có đối thủ Riichi chủ động thì mình sẽ khó tấn công bừa bãi nếu chưa tenpai. Nghĩa là khi muốn đánh yakuhai giữ 1-9 theo đường Riichi thì tốc độ bài mình cũng cần đủ để kì vọng có thể là người tenpai và Riichi đầu tiên. Nếu bài quá chậm thì yakuhai có lợi thế ở khả năng thủ và khả năng tăng tốc độ nếu bốc được lên đôi, do lúc này có thể gọi quân.

- Bài có giá trị trung bình tầm 1-2 dora thường được lợi nhất từ Riichi, còn Riichi chay chờ xấu thì không có lợi lắm. Bài đủ to rồi thì Riichi cũng giảm lợi ích nếu đã có yaku.

Riichi ảnh hưởng đến quyết định của chúng ta ngay từ đầu ván. Hãy nhìn lại bài được đưa ra làm ví dụ:

Đánh Haku giữ 9s tức là nhắm đến Riichi. Về mặt tốc độ, với bài thế này ở những lượt đầu thì cũng đủ đẹp để có thể kì vọng mình sẽ là người tenpai và Riichi đầu tiên được, vì cũng đã có sẵn 1 bộ và ryanmen. Thực ra bài thế nào là đủ đẹp và đủ tốc độ thì cũng phụ thuộc một chút vào cảm quan.

Về mặt giá trị, ta chưa biết dora là gì. Nếu bài này không có dora, thì khi đánh Haku giữ 9s khi đến tenpai sẽ thành Riichi chay và cũng dễ là tenpai chờ xấu, còn nếu đánh 9s giữ Haku, bốc thêm Haku và gọi được thì bài 1000 điểm. Nếu có 1 dora thì sau khi đánh Haku, tenpai sẽ Riichi +1, còn sau khi đánh 9s có thêm Haku thành bài 2000 điểm. Nếu có 2 dora thì tương ứng thành Riichi +2 và bài 3900. Nếu có 3 dora (dora 8m và 5m đỏ chẳng hạn) thì tương ứng thành Riichi +3 và mangan.

- Trong tình huống 0 dora, dù đến được Riichi cũng không lợi lắm, đánh 9s giữ Haku thêm một chút khả năng mở bài và một chút khả năng phòng thủ có phần hay hơn.

- Trong tình huống 1 dora, đây là tình huống dễ đánh Haku hơn cả; dù có thêm được Haku và gọi thì bài cũng chỉ 2000 và không hơn 1000 là bao, ngược lại nếu Riichi được +2 han thì sẽ có bài trung bình-to. Ví dụ nếu trong hình trên dora là 3m chẳng hạn thì hãy đánh Haku. Ngoài ra đánh Haku sớm còn có cái lợi là khả năng đối thủ Pon thấp hơn, và nếu đối thủ thật sự có đôi rồi thì ta cũng đã ép được họ Pon từ sớm và thường thì làm giảm giá trị bài, thay vì đợi đến lúc Haku nguy hiểm lại cần phải đánh.

- Khi có 2 dora, nếu thêm Haku và gọi được thì có 3900 nhưng thứ nhất 3900 không to đến mức đấy, thứ hai bốc thêm và gọi được Haku cũng không dễ đến mức đấy, ngược lại nếu Riichi thì sẽ dễ có mangan.

- Cuối cùng, khi có 3 dora trở lên thì cứ có yaku là mangan rồi, lợi ích tăng giá trị của Riichi giảm, lúc này ta muốn tận dụng lợi ích đem lại yaku của Haku. 

Tóm lại, khi bài thiếu block:

- Nếu có 1-2 dora và cảm thấy có cơ hội Riichi đầu thì ưu tiên đánh yakuhai giữ 1-9.

- Nếu 0 dora (dễ Riichi chay) hoặc 3+ dora (mangan trở lên) thì ưu tiên đánh 1-9 giữ yakuhai.

- Nếu cảm thấy khi đánh yakuhai giữ 1-9 không đủ tốc độ để tenpai và Riichi đầu thì cũng đánh 1-9 giữ yakuhai.

Đó chỉ là so sánh đơn thuần 1 quân số đầu và 1 yakuhai lẻ. Ngoài ra còn các yếu tố nào khác? 

- Nếu trong tình huống bạn không muốn Riichi mà muốn có một yaku khác và ưu tiên phòng thủ thì giữ yakuhai có lợi hơn. 

- Những tình huống bạn đang có nhiều yakuhai lẻ thì giữ yakuhai cũng có lợi hơn một chút, lúc này bạn có nhiều yakuhai nên có khả năng bốc lên đôi cao hơn và khả năng thủ cũng cao hơn lúc chỉ có 1 yakuhai lẻ. 

- Khi bạn đã có sẵn đôi yakuhai khác thì yakuhai lẻ cũng có lợi hơn, vì bài bạn dễ theo hướng mở, yakuhai lẻ sẽ giúp bạn thêm han và tránh atozuke (không chắc chắn yaku) nếu lên thêm đôi hoặc thủ nếu cần. 

- Những tình huống bài bạn dễ có Pinfu thì yakuhai rõ ràng yếu hơn. 

- Những tình huống bài bạn không có sẵn đôi khác thì yakuhai cũng yếu hơn, vì khi đó bạn vừa phải lên đôi yakuhai vừa phải lên thêm một đôi khác.

- Quân 1 khi bài có 4 và quân 9 khi bài có 6 nói chung yếu hơn 1 và 9 lẻ bình thường. Khi có 1 và 4, đánh 1 thì vẫn tạo được block khi bốc 2, 3.

Nhiều khi không có yếu tố nào mang tính quyết định hoàn toàn, mà mỗi yếu tố sẽ ảnh hưởng một ít đến quyết định cuối cùng. Số tình huống mà top player đánh mỗi người một kiểu cũng không ít, nhưng không có nghĩa là bạn nên sai lầm ở những tình huống rõ ràng.

Ví dụ (đều giả sử lượt 4 hoặc sớm hơn):

1.

=> Bài đang có 4 block, nhưng tốc độ chậm vì chưa có bộ và toàn nhóm xấu, và không có dora. Ở đây nên đánh 1s, giữ lại Haku và Hatsu để giữ khả năng thủ. Nếu bốc được thêm Haku, Hatsu lên đôi thì có thể tính đường gọi quân, dù vẫn phải cẩn thận.

Nếu dora là 1m, dù 1 dora thiếu block ủng hộ đánh yakuhai nhưng vì tốc độ chậm khó kì vọng Riichi đầu nên có vẻ đánh 1s vẫn lợi hơn. Nếu dora là 7p thì cũng đánh 1s kì vọng bài mở 3900 hoặc hơn.

2.

=> Có đôi Haku rồi nên Hatsu mạnh hơn 1s, vì bài đằng nào cũng dễ theo hướng mở. Sau khi đánh 1s, Hatsu có thể làm quân an toàn, khi bốc lên đôi thì có thể tăng giá trị bài cũng như tránh được tình trạng khi tenpai chờ shanpon Haku-x nhưng bốc được x lại không có yaku.

3.

=> Bài 4 block, 1 dora. Tốc độ không tệ, ngoài ra cũng dễ có pinfu và chưa có đôi khác (334s dễ thành bộ 3 quân liên tiếp nên không thể quyết định luôn 3p là đôi của bài này được). Bốc lên đôi 9m dễ có pinfu, có phần hơn so với bốc lên đôi Haku mất pinfu và cần pon để tạo yaku hoặc bốc thêm quân thứ 3 mới được +1 han nếu giữ bài kín. Bốc 78m cũng là điều hoàn toàn có thể. Đánh Haku là lựa chọn hợp lí hơn 9m.

Nếu không có dora thì khó quyết định hơn, yakuhai vẫn có ích nhưng vấn đề là chưa có đôi rõ ràng nên khó tận dụng yakuhai hơn bình thường.

4.

=> Nếu thay 8m thành 9m thì rõ ràng nên đánh 9m rồi. Bài có 3 dora nên ta cần giữ 2 yakuhai hi vọng bốc lên đôi.

Bình thường mà nói thì không nên đánh 2-8 trước rồng gió. Khi thiếu block thì khả năng tạo block của 1-9 đã vượt trội hơn yakuhai rồi, 2 và 8 thì còn có khả năng tạo ryanmen nữa. Nếu dora không phải là 1m thì nên đánh Haku hoặc Chun. Nhưng khi có 3 dora, ta chỉ cần có yaku thôi là có mangan rồi. Khả năng thêm block của 8m cũng giảm vì ta có 5m. Vì vậy đánh 8m là lựa chọn hợp lí ở đây.

b. Các quân gió

Ở phần a mới chỉ ví dụ quân rồng vì đó là yakuhai dễ hiểu nhất, ai có bộ cũng là yaku 1 han. Thêm các quân gió thì sẽ dễ lẫn lộn hơn.

Có 4 loại quân gió khác nhau là gió nhân đôi (gió vòng đồng thời là gió chỗ ngồi của mình), gió vòng, gió chỗ ngồi và gió khách (không mang lại yaku).

- Gió nhân đôi sẽ đem lại 2 han nếu thành bộ, nhưng nếu không thành bộ thì không khác gì quân rồng, và khi làm đôi thì sẽ mất pinfu.

- Gió vòng đem lại 1 han nếu thành bộ như rồng, nhưng nếu để người khác pon được gió nhân đôi thì họ được 2 han, nên nếu mình không thật sự cần thì hãy đánh càng sớm càng tốt để hạn chế bị pon.

- Gió chỗ ngồi mang lại 1 han cho mình nếu thành bộ như rồng, nhưng lại là gió khách với đối thủ nên khi dùng để thủ thì tốt hơn rồng.

- Gió khách không mang lại yaku, nhưng nếu bài gần pinfu chưa có đôi thì nếu lên đôi không mất pinfu, khi dùng để thủ cũng tốt hơn rồng vì sẽ chỉ là yakuhai với 1 người.

Nếu cần yakuhai thì có thể suy luận: gió nhân đôi > gió chỗ ngồi > rồng > gió vòng > 1-9 > gió khách. Bài thiếu block nên giữa 1-9 và gió khách thì rõ ràng 1-9 hơn vì tạo được block thứ 5.

Nếu đi theo đường Riichi thì nói chung 1-9 > yakuhai > gió khách. Tuy nhiên khi bài có thể có tanyao, pinfu thì lại là chuyện khác, vì yakuhai không thể đi kèm tanyao, pinfu. Lúc này rồng hay kể cả gió nhân đôi cũng yếu hơn gió khách, vì gió khách vừa phối hợp được với pinfu vừa có lợi khi thủ hơn. Khi ưu tiên tanyao, pinfu: 1-9 > gió khách > yakuhai.

Nhưng dĩ nhiên bài mình không phải lúc nào cũng thuần theo một hướng nhất định, sẽ có những lúc bài mình đi được theo các hướng khác nhau nên ta sẽ phải điều chỉnh thứ tự cho phù hợp.

Ví dụ (giả sử lượt 4 hoặc sớm hơn, Đông 1 cửa Tây):

1.

=> Pei là gió khách nên là quân lẻ yếu nhất bài này. Lưu ý đừng lạm dụng đánh 1p. Sau đó lượt sau bốc 9p chẳng hạn thì Haku yếu hơn Sha. Lúc này thường thì sẽ đánh Haku rồi Sha trước 1p, đây là bài thiếu block 1 dora và có khả năng tenpai đầu tiên được.

2.

=> Bài thiếu block và có khả năng tanyao, pinfu, cũng chưa có đôi rõ ràng. Lúc này giữ Haku bốc lên đôi và Pon thì thành bài 2000 điểm, và nếu Haku chỉ thành đôi thì mất Pinfu. Ở đây nên đánh Haku ưu tiên sự an toàn của Nan cũng như khả năng thêm block của 9s, ngoài ra nếu 9s hay Nan thành đôi thì có thể đó sẽ là đôi cuối và vẫn giữ được Pinfu.

2. Tình huống đủ block

Khi đủ 5 block rồi thì bốc các quân liên quan đến quân lẻ để tạo 1 block mới sẽ không làm giảm số shanten vì chúng ta sẽ phải phá 1 block thừa. Lúc này giá trị của các quân lẻ phụ thuộc vào khả năng tạo block mới mạnh hơn các block đang có (khả năng cải thiện) và khả năng thủ. 

Giả sử có bài trong 3-4 lượt đầu như sau:

Bài đã đủ 5 block. Lúc này nếu đánh Haku sau đó bốc 8m chẳng hạn thì 89m là block yếu nhất bài nên vẫn phải đánh. Kể cả bốc 7m tốt hơn 8m thì cũng không đóng góp quá nhiều cho bài vì cũng chỉ là tạo thêm nhóm xấu và ta vẫn phải đánh đi 1 block thừa.

Ngược lại nếu đánh 9m thì bốc thêm Haku rất có lợi và giữ Haku dễ thủ hơn 9m. Về cơ bản, khi bài đủ block thì yakuhai > 1-9.

Nếu bài như sau:

Lúc này bốc 7m thì tạo được ryanmen là block mạnh hơn kanchan 24s, nên ta không nên đánh 8m trước Haku.

Hãy dựa vào các kiến thức đã biết để tự xét xem lúc nào nên đánh 1-9, gió khách, yakuhai khi bài đủ block, mấu chốt như đã nói ở trên là khả năng cải thiện và khả năng thủ.

Kết luận:

- Khi thiếu block thì 1-9 lẻ có khả năng tạo thêm block cho đủ và qua đó giảm shanten tốt hơn so với rồng gió. Lúc này nếu bài có 1-2 dora và có thể đủ tốc độ để kì vọng Riichi đầu thì nên đánh yakuhai trước 1-9. Còn nếu bài không có dora, hoặc 3 dora trở lên, hay là bài quá chậm thì đánh 1-9 trước yakuhai.

- Khi đủ block thì 1-9 lẻ không có khả năng giảm shanten. Lúc này yakuhai có khả năng tạo block mới mạnh hơn block đang có và khả năng phòng thủ tốt hơn 1-9.

Chỉ nói về cách đánh các quân lẻ vài lượt đầu thôi nhưng có thể viết mãi mà không hết. Chuyện hoang mang trong thực tế là rất bình thường. Thi đấu nhiều lấy kinh nghiệm là điều hết sức cần thiết. 

Mục lục

Xây bài cơ bản (1): Lí thuyết 5 block. Các tính chất của bài

(Cập nhật: 24/10/2022)

Xây bài đương nhiên là vấn đề quan trọng bậc nhất khi chơi mạt chược rồi. Có ti tỉ tình huống khác nhau mà chúng ta sẽ phải chọn xem đánh quân nào là hợp lí nhất, mà chả có tình huống nào giống tình huống nào. Chưa cần để ý đến các quân đối thủ đã đánh ra cũng đã đủ khó rồi, và chẳng ai dám nói là lúc nào cũng có thể tìm ra được phương án đúng nhất cả.

Tuy nhiên có thể nói chắc chắn là khả năng xây bài của bạn càng vững thì kết quả của bạn sẽ càng tốt.

Vì có rất nhiều tình huống nên những thứ nói trong này không thể đủ được. Cần phải chơi, luyện tập và mắc sai lầm thì mới có thể càng ngày càng giỏi hơn.

1. Block và lí thuyết 5 block

Như chúng ta đã biết thì để hoàn thành bài cần 4 bộ + 1 đôi.

Mỗi nhóm quân đã là bộ hoặc đôi, hoặc có tiềm năng tạo thành một bộ hoặc đôi, được gọi là "block".

Điều đó cũng có nghĩa là bài cần có 5 block để tạo được 4 bộ + 1 đôi.

Ví dụ:

23m, 677m, 133p, 88p và 468s là các block của bài này.

Nói chung block là các nhóm 2 hoặc 3 quân. Trong một số trường hợp đặc biệt ta có thể coi 1 quân là block, đó là khi ta rất muốn tạo bộ từ quân đó.

Bài cần có 5 block, thì sẽ có những lúc bài đang có nhiều hơn, bằng hoặc ít hơn con số 5 này. Trong đa số trường hợp thì cách giải quyết cơ bản của các tình huống trên sẽ là:

- 6 block: Đánh đi block yếu nhất để bài còn 5 block.

- 5 block: Tối ưu hóa 5 block này. Rất đa dạng trong thực tế.

- 4 block hoặc ít hơn: Tăng khả năng tạo thêm block nữa cho đủ 5, thường bằng cách đánh quân lẻ yếu nhất.

Như trong ví dụ ở trên thì khá đơn giản, bài đang có 5 block rồi, ta chỉ đánh đi quân Pei đang thừa đi thôi.

Ở mức độ cơ bản và trung bình, thường ta sẽ hướng về cách tạo 5 block tốt nhất.

2. Các tính chất của bài

Vậy làm sao để ta xác định block hay quân bài nào là yếu hay mạnh?

Mỗi quân bài hay nhóm quân bài sẽ có thể có các tính chất như sau:

- Khả năng giảm shanten. Tức là với quân hay nhóm quân nào đó, nếu bốc được quân phù hợp thì sẽ giảm số shanten của bài. 

- Khả năng cải thiện. Tức là với quân hay nhóm quân nào đó, nếu bốc được quân phù hợp thì bài không giảm số shanten nhưng sẽ đẹp hơn bài trước đó. Có 2 loại cải thiện là cải thiện hình dạng (khả năng giảm shanten của bài sau tốt hơn bài trước) và cải thiện giá trị (giá trị bài sau to hơn bài trước).

- Giá trị. Tức là với quân hay nhóm quân nào đó, nếu bốc được quân phù hợp thì giá trị bài sẽ tăng. Có một trường hợp đặc biệt của tính chất này, đó là quân hay nhóm quân có thể đem lại yaku duy nhất để hoàn thành điều kiện có ít nhất 1 yaku. Cũng có 2 loại nhỏ là có giảm shanten (quân có ích vừa giảm shanten vừa tăng giá trị bài) và không giảm shanten (nói cách khác là cải thiện giá trị), sự khác biệt này sẽ được làm rõ ở các bài sau.

- Khả năng phòng thủ. Tức là khả năng quân hay nhóm quân nào đó có thể dùng để phòng thủ về sau.

Ví dụ: 

Giả sử lượt 6, vòng Đông 1, cửa Tây. Với bài này chúng ta có các phương án đánh nào?

Dĩ nhiên một cách đơn giản thì đánh Pei thôi nhưng mục đích của ví dụ này là để thử phân tích các tính chất của quân và nhóm quân.

Hãy thử so sánh 2 quân lẻ 7m và Pei.

- Khả năng giảm shanten: đều không có. Bài chỉ giảm shanten khi bốc quân phù hợp để chuyển các nhóm 12m, 34p, 344s, 99s thành bộ.

- Khả năng cải thiện: Nếu giữ 7m thì bốc 6 hoặc 8m là có ryanmen, ta sẽ đánh penchan 12m, lúc này số quân để giảm shanten của ryanmen cao hơn kanchan. Bốc 5m hoặc 9m thành kanchan cũng mạnh hơn 12m. Trong khi đó quân Pei không có khả năng này.

- Giá trị: Nếu giữ 7m, bốc 6m hoặc 8m dễ có Pinfu. Quân Pei không có khả năng này.

- Khả năng phòng thủ: Nếu lúc sau có người Riichi, rõ ràng nếu bạn còn Pei thì sẽ dễ dùng để thủ hơn.

Vậy thì cũng không hẳn là Pei kém hơn về mọi mặt đúng không nào? Thông thường mà nói thì chúng ta vẫn ưu tiên tốc độ của bài mình hơn là khả năng phòng thủ, nên đánh Pei vẫn là phương án đúng mà thôi. 

Nhưng giả sử nếu thay penchan 12m bằng ryanmen 23m thì sao? Lúc này bốc 6m hoặc 8m thì cũng chỉ là tạo thêm 1 ryanmen mà thôi, không tạo được block mới mạnh hơn block hiện tại đang có, tức là khả năng cải thiện của 7m không còn. Lúc này thì Pei hơn hẳn ở khả năng phòng thủ về sau, nên đánh 7m mới là phương án tối ưu.

Quay lại ví dụ ban đầu.

Nếu như bạn nói muốn giữ cả khả năng lên ryanmen và Pinfu của 7m, cũng như khả năng phòng thủ của Pei thì sao?

Với suy nghĩ đó, ta có 2 phương án có thể nghĩ đến là 12m và 4s.

- 12m: đánh 12m thì bị tăng 1 shanten. Hãy nhìn lại lí thuyết 5 block được trình bày ở trên. Bài đang có 5 block, ta phá đi 1 block thì tức là một bước lùi. Sau khi đánh 12m bốc 6m hay 8m thì số shanten vẫn như trước khi đánh 12m (dù dĩ nhiên là đẹp hơn).

- 4s: Vừa không bị giảm số block, vừa giữ khả năng cải thiện của 7m, vừa giữ được gió Bắc để thủ về sau. Nhưng không có nghĩa là tốc độ của bài mình không bị ảnh hưởng. Vì khi đánh như vậy ta mất đi các quân 4s và 9s giảm shanten, hay nói cách khác là ta làm yếu block 344s và làm giảm khả năng giảm shanten của nó. Ảnh hưởng đó không chỉ là tức thời, mà hãy tưởng tượng nếu lúc sau ta bốc được đến 1 shanten:

Bài trên: giả sử đánh 4s ban đầu, sau đó bốc được 3m và đánh 7m. Bài dưới: giả sử đánh Pei ban đầu, sau đó bốc được 3m và đánh 7m. Ở đây, so với trường hợp dưới thì trường hợp trên có ít quân đến tenpai hơn, là 2 quân 4s và 2 quân 9s. Đó là vì khi đánh 4s ta đã làm yếu block 344s và vi phạm ý "Tối ưu hóa 5 block" khi bài đang có sẵn 5 block ở trên.

Mặt khác, cũng giống như sự so sánh giữa Pei và 7m ở trên, cũng sẽ có những lúc bài thay đổi một chút thì sẽ dẫn đến việc đánh 12m tốt hơn đánh quân lẻ, hoặc đánh 4s từ 344s trước lại là phương án hợp lí nhất. Ví dụ này được đưa ra để chúng ta hình dung một chút về tính chất của các quân và nhóm quân cũng như sơ lược về ý nghĩa của lí thuyết 5 block. Về bản chất, mỗi nước đi trong mạt chược đều là kết quả của việc so sánh tính chất của các quân khác nhau để đi đến kết luận quân nào tốt nhất mà.

Mục lục

Riichi cơ bản (4): Cải thiện bài khi chờ xấu

 1. Suy nghĩ về cải thiện bài

Như đã nói ở bài trước Riichi chờ xấu có nhược điểm, tuy nhiên vẫn không bao giờ có thể bỏ qua cái lợi của Riichi.

Khi cải thiện bài thì có 2 thứ có thể cải thiện:

- Chất lượng chờ

- Giá trị

Cải thiện bài có lợi nếu như cả 2 mặt này đều mạnh. Nếu chỉ có khả năng cải thiện chất lượng chờ thì thường là sẽ không đủ.

Khi đã quyết định chờ cải thiện thì ta cũng phải nghĩ đến cả 2 phương án:

- Dama chờ cải thiện

- Phá nhóm xấu về 1 shanten

Trong rất nhiều tình huống không nên cứ mặc định giữ dama chờ xấu, nhất là khi không có yaku. Chúng ta nếu đã cảm thấy thực sự không muốn Riichi và nhắm đến bài to đẹp rồi thì thường nên phá tenpai để nhắm tối đa.

Ví dụ

Giả sử lượt 9. Riichi +1 chờ xấu. Ta có thể có những phương án nào nếu không Riichi?

- Đánh 7s dama. Lúc này thì chỉ có 4m để cải thiện, trong khi đó ta đang tenpai, Riichi là có cơ hội thắng luôn với 2m rồi. Cái ta muốn là 2m chứ không phải 4m. Dama thì không Ron được, và để cho đối thủ có cơ hội muốn đánh gì thì đánh.

- Đánh 1m tối ưu hóa cải thiện. Lúc này bốc 4m, 6s, 8s thành chờ đẹp và có Pinfu. Tuy nhiên chỉ 3 loại quân là không đủ mạnh cho phương án phá tenpai. Để bốc vào 1 trong chỉ 3 loại quân thường cần có thời gian khá lâu, trong khi đó ta có tenpai luôn rồi có thể Riichi và thắng. Hơn nữa cũng có rất nhiều quân bốc ngoài ý muốn trong phương án này như 235m, 579s.

Về cơ bản, Riichi là sự lựa chọn tốt nhất cho tình huống này. Trong đa số trường hợp bài sẽ kiểu như vậy, khả năng cải thiện không đủ để bù lại cái lợi của Riichi luôn.

Vậy thì, thế nào là bài có khả năng cải thiện đủ mạnh?

2. Dama chờ cải thiện

Số trường hợp nên dama cải thiện không nhiều bằng các trường hợp Riichi luôn hoặc phá hẳn nhóm xấu. Các thế bài ta có thể nghĩ đến dama cải thiện thường là:

- Chờ Tanki số giữa

- Chờ Shanpon số giữa

Với Tanki, ta có nhiều khả năng cải thiện lên tanki đẹp hơn (rồng gió, 19, suji, ít nhất là 28) hoặc thành chờ nhiều mặt. Tuy thường không trực tiếp cải thiện được giá trị nhưng số quân cải thiện chất lượng chờ nhiều, và khi chờ tanki số giữa thì nói chung là khó thắng.

Ví dụ: 

Hãy tạm thời dama và bao giờ bốc lên chờ đẹp hơn thì Riichi. Tương tự với Chiitoi, thường nên chọn tanki dễ thắng thay vì Riichi với tanki số giữa.

Shanpon số giữa có nhiều khả năng lên chờ đẹp, và bản thân shanpon số giữa thường khó thắng. Ví dụ shanpon 3m4s có thể bốc 24m35s để thành chờ đẹp. Nhưng rõ là số quân cải thiện kém hơn trường hợp tanki. Vì vậy nên nếu còn sớm thì có thể chờ vài lượt để cải thiện nhưng đến dòng 2 thì khó.

Ví dụ:

Nếu có bài này ở lượt 3-4 thì có quyền chờ vài lượt. 4 loại quân cải thiện thật ra là không nhiều nhưng nếu lên chờ đẹp thì ta cũng có thêm pinfu.

Càng để muộn cơ hội cải thiện càng ít. Nếu đến đầu-giữa dòng 2 mà vẫn chưa bốc được quân cải thiện, đừng ngại Riichi.

Nếu như shanpon xấu này dính với một bộ khác thì khả năng cải thiện sẽ cao hơn. Ví dụ:

Bài này có thể cải thiện khi bốc 2457m24p, nên là ứng cử viên dama chờ còn tốt hơn bài trước.

Nhưng rõ ràng là trong 2 ví dụ vừa rồi, nếu quân thắng xuất hiện trước thì hơi buồn, 2600 ron hoặc 4000 tsumo. Thường mà nói thì vẫn phải chiến thắng thôi. Cũng có nghĩa là nếu có thêm 1 dora đỏ đưa bài lên dama 40 fu 3 han thì lúc này dama dễ dàng hơn nhiều.

3. Phá tenpai cải thiện bài

Một quân cải thiện có thể cải thiện bài về mặt chờ và giá trị.

Trong nhiều trường hợp, chúng ta thấy bài có thể có kha khá quân cải thiện về mặt chờ. Thế nhưng, quân cải thiện nói chung chỉ thật sự mạnh nếu như cải thiện được cả về mặt giá trị nữa.

Nếu để đưa ra con số, 6 loại quân cải thiện chờ + giá trị là con số đẹp để quyết định ưu tiên cải thiện bài. Thể nhưng trong trận nhiều khi chả đi đếm và mình cũng vậy, nhìn bài quen mà thôi.

Các nhóm bài chính có khả năng cải thiện chờ cao và khiến chúng ta nghĩ đến cải thiện, chủ yếu là các nhóm dạng 3456 (4 renkei) và 3445 (nakabukure). Mỗi nhóm này có 4 loại quân cải thiện lên ryanmen, với 3456 là 2 4 5 7 trong đó 2 và 7 mang lại chờ 3 mặt, với 3445 là 2 3 5 6 trong đó 3 và 5 mang lại tiềm năng iipeikou. Vậy thì thêm 1 quân số giữa lẻ nữa là tạm đủ điều kiện 6 loại quân rồi.

Về mặt giá trị, thường yaku có thể thêm vào là tanyao hoặc pinfu. Dĩ nhiên là tanyao mạnh hơn hẳn pinfu rồi, có thể nói nếu chỉ thêm pinfu thì 6 loại quân cải thiện vẫn hơi ít. 

Quân cho yaku 2 han (sanshoku là chính, lâu lâu có thể chanta chẳng hạn) ảnh hưởng rất lớn đến giá trị bài. Quân 5 đỏ lẻ hay dora số giữa có 2 quân cải thiện vừa tăng 1 han vừa lên chờ đẹp, nếu thêm được tanyao/pinfu thì còn mạnh nữa. Nhưng ít trường hợp có quân cải thiện kiểu này, trường hợp có thì số quân cải thiện cũng ít. Có thể nói là tình huống cải thiện kiểu này khó làm thay đổi quyết định Riichi +1 nhưng đáng để thay đổi quyết định Riichi chay.

Việc cải thiện sẽ có cơ hội thành công cao ở dòng 1, và sẽ bắt đầu kém khả thi từ nửa sau dòng 2. Với con số 6 loại quân khác nhau như đã đưa ra thì sẽ có khoảng hơn 20 quân có thể cải thiện bài được, có vẻ lớn như vậy nhưng thường thì cũng phải đợi đến 4 5 lượt. Tức là đến lượt 9 10 rồi thì sẽ gần như không kịp cải thiện trước khi có đối thủ Riichi. Các ví dụ phía dưới sẽ đều giả sử còn ở dòng 1.

Nếu như bài mình đủ to rồi thì lợi ích của cải thiện cũng giảm, vì cơ hội thắng to đã ở ngay trước mắt. Bài đang Riichi chay hoặc Riichi +1 được lợi nhiều nhờ cải thiện giá trị, còn nếu Riichi +2 thì Riichi luôn đã là 5200 ron và mangan tsumo rồi.

Ví dụ:

1.

=> Riichi +1, có nhiều quân cải thiện lên chờ đẹp (mỗi nhóm 4 renkei có 4 tức tổng là 8 tính cả chính 8m). Tuy nhiên các quân này không cải thiện về mặt giá trị, nên ở đây về cơ bản không đáng để đánh 9m. Hãy đánh 2p Riichi (2p dama là phương án tệ nhất!).

Nếu như bài này không có dora thì nghĩ đến phương án đánh 9m.

2.

=> 8 loại quân vừa cải thiện chờ vừa lên được Pinfu, nếu còn đủ sớm thì nên đánh 9m ưu tiên cải thiện.

Nếu bốc được 8m sau khi đã đánh 9m thì không ngần ngại furiten riichi. Về tỉ lệ thắng, furiten 3 mặt > chờ xấu > furiten ryanmen thường. 2p dama vẫn là phương án tệ nhất.

Nếu thay 2345p bằng 3445p thì cũng tương tự.

Trong ví dụ 1, nếu thay 99s bằng 88s thì dễ có tanyao, đánh 9m cũng hợp lí.

3. 

=> Nhóm 4renkei 3456m có 4 loại quân cải thiện lên chờ đẹp, tanpin và 368m không chờ đẹp nhưng cũng thêm tanyao. 7s có 68s lên chờ đẹp, tanpin và 7s không chờ đẹp nhưng thêm tanyao. Đánh 1m là phương án hợp lí. Một lần nữa, nếu sau khi đánh 1m bốc 2m thì furiten riichi.

Nếu 5m cũng là quân đỏ tức là khi Riichi luôn sẽ được 5200 ron và mangan tsumo. Dễ Riichi luôn hơn, nhưng nếu trong 3 lượt đầu chẳng hạn thì vẫn có thể kì vọng vào cải thiện. Lúc này (đang giả sử nếu 5m là quân đỏ), nếu sửa 2347s thành 2345s thì có thể nói là đáng đánh 1m ở lượt 3-4.

Nếu trong ví dụ gốc 88p thành 99p thì không lên được tanyao, lúc này hãy đánh 7s Riichi luôn. Chỉ có 6 loại quân để lên Pinfu, kể cả 2m bị furiten, có vẻ chưa đáng để chờ cải thiện. Đương nhiên là càng Riichi luôn nếu 5m là 5 đỏ.

4.

=> Dama 40 fu 3 han. Giả sử lượt 3-4. Theo mình đây là một ví dụ không dễ.

Nếu đổi 33p thành 22p thì thành chờ 2m2p thuộc loại chờ xấu khá và khó cải thiện, Riichi là phương án tốt khi lượt còn đủ sớm.

Nếu đổi 22m thành 33m thì thành chờ 3m3p thuộc loại chờ xấu khó thắng và có 4 loại quân cải thiện, lúc này dama là phương án hợp lí, bài cũng đủ to nữa.

Nếu như đổi 1 quân 5 đỏ thành quân 5 thường thì thành tanyao 1 dora, lúc này dễ dàng Riichi hơn vì ta cần tăng giá trị bài.

Vậy thì làm gì với bài trong ví dụ gốc bây giờ? Thực tế trong trận đấu khi có bài này thì mình đã Riichi, với suy nghĩ đủ sớm, và trong shanpon một bên chờ 3 nhưng bên còn lại cũng chờ 2 vẫn kì vọng thắng được. Nhưng rõ ràng là dama cũng có nhiều cái hay.

5. 

=> Nếu đánh 1m sau đó bốc được 4p hoặc 6p thì vừa tăng 1 han vừa lên chờ đẹp nhưng chỉ như vậy thì không hay bằng đánh 5p đỏ Riichi +1 luôn.

Nếu 8m không phải là dora thì đánh 1m tránh Riichi chay chờ xấu.

Nếu bốc 7s thay vì 9s thì 4p và 6p thêm cả pinfu nhưng có lẽ cũng không hay bằng Riichi luôn.

Nếu bài như sau:

thì dù quân cải thiện lên chờ đẹp không nhiều nhưng tăng giá trị lớn và cũng có các quân tăng giá trị khác, đủ để đánh 1m. Bốc 46p là tốt nhất, nhưng bốc 357p thì vẫn vừa thêm tanyao vừa tận dụng được dora đỏ, 4m lúc này cũng thêm tanyao pinfu. Quân cải thiện giá trị +2 han như 357p ở ví dụ này không kém hơn quân vừa cải thiện chờ vừa +1 han.

Tóm lại:

- Cải thiện chỉ thật sự mạnh khi cải thiện cả về mặt chờ lẫn giá trị. Trong đa số trường hợp chờ cải thiện không tốt bằng Riichi luôn.

- Dama chờ chủ yếu xoay quanh tanki hoặc shanpon số giữa.

- Phá tenpai cải thiện chờ chủ yếu xoay quanh các nhóm quân 4 renkei (3456) và nakabukure (3445). 

Cũng có một số trường hợp bài dị có nhiều cách để thêm nhiều yaku nhưng hiếm gặp.

Trong mạt chược hiện đại, sức mạnh của Riichi ảnh hưởng đến tất cả các mặt của trò chơi, tất cả những thứ như chờ đẹp, chờ xấu, giá trị khi Riichi đều ảnh hưởng đến việc chúng ta xây bài cả. Trong phần xây bài cơ bản chúng ta sẽ thấy điều này.

Mục lục

Riichi cơ bản (3): Cơ bản về Riichi chờ xấu

1. Riichi chờ xấu lợi hay hại?

Hồi xưa thì người ta rất ghét Riichi chờ xấu. Về sau, khi mà xác suất thống kê bắt đầu được áp dụng trong mạt chược, Riichi chờ xấu được chứng minh là có lợi và trở nên phổ biến.

Nhưng rõ ràng, khi ta Riichi một bài chờ xấu thì sẽ có cảm giác bất an so với khi chờ đẹp. Nếu như với bài chờ đẹp ta không cần chú ý nhiều các mặt trái của Riichi thì với chờ xấu:

- Nhiều trường hợp có thể cải thiện bài. Về mặt chờ có thể cải thiện lên chờ đẹp. Về mặt giá trị, cũng dễ cải thiện hơn vì khả năng bốc được quân cải thiện trước quân thắng cao hơn so với khi chờ đẹp. Ta cũng có lựa chọn phá nhóm xấu, bỏ tenpai để tăng tối đa khả năng cải thiện nữa, thậm chí lựa chọn này phổ biến hơn so với dama chờ.

- Về mặt phòng thủ, vì tỉ lệ thắng của mình giảm nên khả năng có đối thủ Riichi đuổi trước khi mình thắng tăng. Khi có đối thủ Riichi đuổi, mình đang chờ xấu thì cũng sẽ bị thất thế khi solo Riichi.

- Khi ta đã có yaku, tỉ lệ thắng khi dama chờ xấu khác hẳn so với Riichi chờ xấu.

Tuy nhiên trong đa số trường hợp có thế chủ động, Riichi sẽ có lợi hơn so với dama. Thế chủ động là hết sức quan trọng trong mạt chược hiện đại. Xin được nhắc lại một lần nữa, khi có đối thủ Riichi, để mà thắng được thì chúng ta cần vượt qua các trở ngại sau:

- Nếu vẫn đang 1 shanten, phải đánh qua quân cần đánh lượt này, các quân bốc được, và 1 quân nữa khi tenpai

- Người đã Riichi không thắng cho đến khi bạn tenpai

- Solo Riichi thắng

Ta Riichi chờ xấu thì chỉ có ta biết là xấu thôi, còn với đối thủ thì họ chỉ biết là phải vượt qua các trở ngại trên. Vì thế nên ta cũng cần phải có lí do để quyết định dama.

So với chờ đẹp dễ thắng và khó cải thiện bài, chờ xấu thắng chậm hơn và có nhiều yếu tố liên quan đến chất lượng chờ cụ thể, khả năng cải thiện bài và tiềm năng phòng thủ cũng như khả năng mình phải phòng thủ trong tương lai. Quyết định Riichi hay dama là sự tổng hợp của nhiều yếu tố chứ nhiều khi không rõ ràng như trong trường hợp chờ đẹp.

2. Phân loại chờ xấu đơn giản

Ryanmen và Tanki nhiều mặt gọi là chờ đẹp, còn lại Kanchan, Penchan và Shanpon hay Tanki thường đều gọi là chờ xấu. Vậy dĩ nhiên là trong chờ xấu cũng có nhiều kiểu chờ xấu khác nhau với mức độ dễ thắng khác nhau.

- Shanpon hay Tanki chờ rồng gió rõ ràng là rất có lợi. Khi Riichi, nhiều khi những quân này còn dễ ra hơn so với dama. Khả năng lên chờ đẹp không có hoặc kém, nếu là Shanpon 3m/Haku chẳng hạn thì đúng là có thể bốc lên 24m chờ đẹp, nhưng tỉ lệ thắng không cao hơn Shanpon nhiều, và mất 1 han từ Haku.

- Shanpon hay Tanki 19 cũng khá tốt, nếu chờ suji thì tốt hẳn rồi nhưng trường hợp không suji, đối thủ cũng nhiều khi đánh lúc hết quân an toàn hơn hoặc đẩy cố. Khả năng lên chờ đẹp cũng không có hoặc kém.

- Shanpon, Kanchan, Tanki 2 hoặc 8 có thể nói là khá. Khả năng lên chờ đẹp là có nhưng thường không đủ để bù lại lợi ích của Riichi và thắng luôn. Với Kanchan 2 (tức là mình có 13) chẳng hạn, để lên chờ đẹp thì mình chỉ có thể bốc 4, trong khi đó khả năng thắng khi mình giữ chờ 2 cũng không tệ. Nếu mình chờ suji thì có thể nói là khá tự tin.

- Chờ xấu các quân từ 3 đến 7 thường khó thắng. Một là khi mình Riichi các quân này khó ra, hai là các quân này vốn dễ sử dụng và khó bị thừa ra kể cả khi đối thủ tấn công. Penchan hay Kanchan 3 hoặc 7 thì khó cải thiện chờ, kể cả Kanchan 4 5 6 cũng chỉ có 2 loại quân cải thiện mà thôi, nhưng có nhiều trường hợp khả năng cải thiện lên chờ đẹp tốt, thường là các trường hợp shanpon và/hoặc nhóm xấu dính với bộ khác. Ví dụ như mình chờ Shanpon 3m/4s thì có thể chờ 24m35s để lên chờ đẹp, nếu có bộ gần với quân chờ (ví dụ 33456m44s) thì số quân cải thiện còn cao hơn. Có kha khá trường hợp ta nhắm đến cải thiện thay vì Riichi luôn. Khi chờ suji thì dễ thắng hơn nhưng nhiều khi cũng không dễ thắng lắm.

3. Lượt và quyết định Riichi bài xấu

- Lượt sớm: Khả năng cải thiện cao hơn, nhưng ngược lại khi mình Riichi thì khả năng đối thủ bắt kịp được mình để Riichi đuổi sẽ thấp hơn.

- Lượt muộn: Chờ cải thiện ít khả thi, nhưng khả năng đối thủ gần tenpai và Riichi đuổi lại tăng.

Sớm hay muộn đều có yếu tố ủng hộ và chống lại Riichi. Nên ta cũng phải xét từng trường hợp.

Ví dụ lượt sớm thì khả năng cải thiện cao hơn thật đấy, nhưng nếu bài chẳng có mấy quân có thể cải thiện, thì tại sao lại không Riichi luôn để ép đối thủ? Ngược lại, lượt sớm mà khả năng cải thiện mạnh thì rõ ràng nên ưu tiên cải thiện.

Hay là đến lượt muộn thì còn ít lượt nên cải thiện thường không kịp, nếu đã kì vọng thì hãy kì vọng Riichi và thắng luôn. Nhưng vào tình huống mà mình không muốn bị Ron một chút nào chẳng hạn, thì lúc này đối với mình Riichi không có lợi nữa.

4. Ảnh hưởng của giá trị đến quyết định Riichi bài xấu

Bảng: Gợi ý quyết định Riichi chờ xấu khi có thế chủ động dựa vào giá trị

- Tránh Riichi (cần có lí do để Riichi)

Tình huống Riichi chay chờ xấu có thể nói là tình huống tenpai tệ nhất ("Riichi chay chờ xấu" ở đây chỉ là cách gọi tên bài kiểu này thôi chứ không phải là bài này sẽ Riichi). Tệ đến mức mà trong lí thuyết xây bài hiện đại người ta cố tránh tối đa việc khi tenpai thì bài vừa chờ xấu vừa không có thêm han nào. Chỉ cần có thêm 1 dora thôi, khi Riichi được +2 han là sẽ có bài đủ lớn, còn trường hợp Riichi chay thì không lên bài to nổi. Nếu chờ đẹp thì có quyền hi vọng thắng để đối thủ không thắng được, nhưng chờ xấu thì rất nhiều trường hợp địch Riichi đuổi mà ta kẹt với bài vừa chờ xấu vừa nhỏ. Vì vậy nên bài kiểu này rất khó để Riichi. Các yếu tố sau có thể giúp chúng ta cân nhắc Riichi:

+ Chờ xấu đủ tốt và khó cải thiện (chờ kanchan 28 hoặc tốt hơn; những thứ như Shanpon 2 đôi đều gió hoặc 19 chẳng hạn, hay chờ suji thì tự tin)

+ Lượt còn sớm (dòng 1). Nhưng nếu khả năng cải thiện đủ tốt thì vẫn ưu tiên cải thiện.

+ Làm cái. Không ai thích liều với Riichi cái nên Riichi sẽ giúp mình ngăn cản đối thủ. Khả năng mình bị đuổi và rơi vào thế bất lợi sẽ thấp hơn.

Với bài dama 50 fu 3 han có yaku, tương tự như đã nói ở phần chờ đẹp, 6400 không kém 8000 nhiều, khi Riichi được +2 han thì vẫn chỉ là mangan, khi chờ xấu hãy dama để tăng tỉ lệ thắng.

Với mangan đã có yaku, giá trị đủ to rồi nên khi chờ xấu cũng nên dama để tăng tỉ lệ thắng, thay vì tìm cơ hội lên haneman như trường hợp chờ đẹp. Cao hơn nữa thì khỏi phải nói. Với các tình huống dama khi giá trị cao này, có thể cân nhắc Riichi khi bạn cho rằng Riichi làm quân thắng dễ ra hơn, ví dụ như chờ rồng gió, suji chẳng hạn, hoặc khi suuankou tenpai chờ shanpon ta muốn tsumo chứ không phải ron.

- Nên Riichi

Khi giá trị bài lớn mà mình chưa có yaku, lúc này mình rất cần yaku để chiến thắng. Khi có từ 2 dora trở lên, Riichi mà thắng được thì sẽ ghi được nhiều điểm. Cần có lí do rõ ràng để không Riichi, như là chờ khó ra khi Riichi + rất dễ cải thiện + cần thủ trong tương lai chẳng hạn.

- Riichi có lợi nhưng quyết định có thể bị thay đổi bởi các yếu tố khác

Quyết định Riichi với những bài ở khoản này nhiều khi rất đau đầu, kể cả với những người chơi kinh nghiệm nhất.

"Riichi chờ xấu 2600 có lợi" có lẽ là một trong những phát hiện đánh dấu sự bắt đầu của kỉ nguyên mạt chược hiện đại. Chỉ cần có thêm 1 dora hoặc 1 yaku 1 han thôi, là đã khác hẳn so với trường hợp Riichi chay rồi. Riichi chay về cơ bản không thể lên bài to được. Riichi +1 khi Ron không có gì thêm là 2600, không thể nói là lớn nhưng vẫn là điểm. Khi Tsumo là lên 4000 điểm rồi. Và chỉ cần thêm 1 ura sẽ có 5200 khi Ron và mangan khi tsumo.

Quả thật ta có quyền mơ về thắng với 1 ura khi Riichi +1 chờ xấu, thế nhưng trong nhiều trường hợp ta vẫn phải nghĩ về bài này đúng như thực tại: chờ xấu 2600 điểm. Khi có người Riichi đuổi thì có thể nói là mình rơi vào thế bất lợi. Riichi +1 chờ xấu có giá trị trung bình kém hơn Riichi chay chờ đẹp.

Nếu có các yếu tố sau (thường là có ít nhất 1-2) thì hãy tin tưởng vào việc Riichi chờ xấu 2600 có lợi rõ rệt:

+ Làm cái. Chẳng ai muốn cương với Riichi cái cả. Nhà cái Riichi +1 thôi, không thêm gì thì khi Ron đã là 3900, Tsumo là 6000, còn thêm 1 ura nữa thì khỏi phải bàn. Cứ cho là thỉnh thoảng có thể bị Riichi đuổi và dính ron đi, thì đằng nào để đối thủ tsumo mình cũng mất nhiều điểm mà.

+ Chờ 2 8 hoặc tốt hơn. Nếu chờ 4 5 6 thì có thể nói là khó thắng nhưng cũng không thể chỉ quyết định dama dựa vào yếu tố này. Chờ rồng gió thì không cần phải nghĩ nhiều.

+ Lượt: Dòng 1 đến đầu dòng 2. Cuối dòng 2 nếu không thấy mối đe dọa nào thì cũng vẫn Riichi được.

+ Tình huống điểm mà nếu bạn thắng thì có ích, còn nếu bạn dính Ron thì cũng chưa phải thảm họa. Thảm họa là thế nào, chẳng hạn khi đánh Tenhou, ở Nam 3, bạn đang nhì, nhưng nếu bị Ron thì sẽ xuống bét chẳng hạn. Còn thế nào là thắng không có ích, chẳng hạn như Nam 3 bạn đang dẫn điểm đủ lớn rồi chẳng hạn. Chúng ta sẽ phải vẽ ra các ranh giới trong quá trình chơi và học hỏi.

+ Khả năng cải thiện thấp. Thế nào là khả năng cải thiện cao/thấp thì sẽ phải nói cụ thể hơn ở một bài sau. Với bài ở tầm này luôn luôn phải tự hỏi cải thiện có đáng để bỏ qua Riichi không.

Ngoài ra, 1 dora không yaku thì không Riichi không thắng được. Nhưng nếu là yaku 1 han, bạn không có vấn đề gì với thắng chỉ 1300 thì dama là một lựa chọn. Khi bài bạn có khả năng thủ và bạn muốn thủ về sau thì có thể dama bài Riichi +1 chờ xấu, lúc này thì có yaku vẫn dễ dama hơn không yaku.

Với bài Riichi +2, dù có sẵn yaku rồi thì Riichi sẽ cho chúng ta 1 han rất quan trọng để lên 5200 ron/mangan tsumo. Dama ron thì chỉ 2600, vậy Riichi rất có ích về mặt giá trị ở đây, tình huống này Riichi dễ hơn tình huống Riichi +1. Dama sẽ là một lựa chọn nếu bài có khả năng cải thiện cao, hay cần phòng thủ trong tương lai, hay là bạn không cần phải thắng to. Nhưng quả thật, giá trị của Riichi +2 khác hẳn với 2 han dama.

- Dama nhiều hơn nhưng có thể Riichi trong một số trường hợp

40 fu 3 han giá trị khá tốt rồi, Riichi bài xấu giúp ta chiếm thế chủ động nhưng lại làm giảm tỉ lệ thắng. Với luật chơi ưu tiên lấy nhất thì Riichi mở ra cơ hội ghi được chiến thắng quyết định, nhưng khi ta chơi online thì ít cảm thấy muốn giảm tỉ lệ ăn 5200 hơn, và đằng nào tsumo vẫn mangan.

Nếu lượt sớm, chờ đủ tốt (2 8 hoặc tốt hơn) và khả năng cải thiện thấp, cân nhắc Riichi. Chờ 4 5 6 hay đến giữa dòng 2 rồi, khó thắng nên hãy dama.

Ví dụ:

1. 

=> Chờ xấu penchan 7 không phải là kiểu chờ tự tin lắm nhưng khả năng cải thiện của bài này kém.

Nếu như là cái, ở dòng 1 thì nên Riichi. Không có khả năng cải thiện, ngồi dama thì quá thụ động, nên Riichi ép đối phương thủ. Đến giữa dòng 2 mà bạn thấy không có nguy hiểm gì thì vẫn có thể Riichi.

Nếu là nhà con, dòng 1 thường vẫn Riichi được. Sang đến dòng 2 thì khó. Nếu đến vòng Nam nhất là chơi online thì cũng khó, vì đến vòng Nam vị trí thường phân định rõ hơn rồi, nên rất kị trường hợp mình Riichi rồi bị bét Riichi đuổi, dính Ron thì mình mất vị trí. Khi vị trí đang phân định rõ rồi thì thật ra sau khi thắng Riichi nhỏ này khoảng cách cũng không thay đổi nhiều.

Tuy nhiên khi xây bài chúng ta cũng nên cố gắng tránh rơi vào trường hợp này ở dòng 2. Dòng 1 thì quá sớm nên nhiều khi bốc thế nào thành ra thế ấy thôi.

Nếu như ở trường hợp này thay 89s bằng 79s thì quyết định Riichi dễ hơn một chút.

2. 

=> Giả sử lượt 9 hoặc sớm hơn. Trường hợp Riichi chay chờ xấu này đánh 98s lợi hơn. Có thể thêm Tanyao, Pinfu cũng như chờ đẹp hơn. Ở đây sẽ là sai lầm nếu như lượt trước bạn có 4s hoặc 5s chẳng hạn mà lại đánh đi. 

Ở đây có 2 phương án có thể áp dụng: đánh 4p hoặc 98s. Ở lượt sớm thì ta thường đánh 98s còn muộn đến dòng 2 rồi thì đánh 4p để khi bốc 7s vẫn có Pinfu tenpai. Cái này thuộc về phần xây bài và chúng ta sẽ còn bàn lại sau.

3.

=> Riichi +1. Nói chung với bài này nếu không thấy đối thủ có vấn đề gì hoặc vấn đề nhỏ thì mạnh dạn Riichi thôi. Cũng không có gì xứng đáng để chờ cải thiện cả. Chờ kanchan 2 cũng là kiểu chờ xấu dạng khá. Đa số trường hợp Riichi +1 bài sẽ kiểu kiểu như thế này, số trường hợp cải thiện được thật ra không quá nhiều.

Nếu đổi 13m thành 35m thì thật ra cũng chẳng có vấn đề gì với Riichi cả, ít nhất cho đến giữa dòng 2. Dama chờ bốc 2m hoặc 6m là tạo cơ hội cho đối thủ.

Nhìn lại ví dụ 2, nếu ở ví dụ này có 1 dora thì cũng thành bài Riichi +1 chờ xấu có khả năng cải thiện kém. Ta chỉ cố cải thiện khi bị rơi vào tình huống Riichi chay mà thôi, nếu có 1 dora thì hãy Riichi.

4.

=> Dama là lựa chọn mặc định (đánh 3m hay 4s tuỳ tình huống). Chiitoi nói riêng và bài chờ Tanki nói chung có khả năng cải thiện chờ tốt. Bốc được rồng gió, 19, ít nhất là 28 thì tỉ lệ thắng cao hơn nhiều, dễ Riichi hơn. Khi mà hết các quân này để mà bốc được rồi thì thường cũng lượt muộn rồi, lúc này Riichi nhiều khi cũng mạo hiểm.

5.

=> Riichi lợi hơn rõ ràng. Haku, 1 dora, Dama 2600, Riichi tsumo là mangan, cái lợi của Riichi quá lớn. Khả năng cải thiện của kanchan 3m thấp và không đáng đánh đổi sức mạnh tức thì của Riichi.

Nếu bốc 9s, Riichi vẫn là lựa chọn tối ưu. Riichi +1 không yaku và không có phương án cải thiện tốt.

Nếu bốc 3m, Riichi chờ shanpon 9s/Haku rất mạnh.

Nếu trong vấn đề ban đầu thay 24m thành 46m, vẫn Riichi, khả năng cải thiện ở đây vẫn không đủ để vượt qua sức mạnh của Riichi. Sẽ nói thêm về vấn đề này sau.

6.

=> Nếu dama thì 5200. Bài này chờ penchan 3m không đẹp lắm nhưng lại không thể cải thiện được.

Ở dòng 1, Riichi không tệ, xuống đến dòng 2 thì khó thắng nên thường dama hơn.

Nếu Dora là 5s, dama.

7.

=> Mangan khi dama nhưng chờ thế này dễ ra khi mình Riichi. Đặc biệt khi đối thủ chơi bài mở, hết quân thủ chắc chắn thì sẽ đánh đến rồng gió, nhất là tanyao mở khi bốc được những quân này thì rất dễ đánh. Nên Riichi nhiều hơn là dama.

Tóm lại:

- Riichi chờ xấu dễ cải thiện hơn và nhiều nguy cơ hơn Riichi chờ đẹp, nhưng sức mạnh của Riichi rất lớn nên đa số trường hợp vẫn Riichi.

- Quyết định Riichi chờ xấu phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong bài này ta đã bàn đến chất lượng chờ, lượt và giá trị, cũng như một chút về khả năng cải thiện.

Bài sau chúng ta sẽ nói kĩ hơn về khả năng cải thiện khi tenpai chờ xấu.

Mục lục

Riichi cơ bản (2): Chờ đẹp là bạn của Riichi

Ta hãy thử nhắc lại những thứ được cho là mặt trái của Riichi: 

- Không thay đổi bài được nên không cải thiện bài cho mạnh hơn được

- Cũng vì không thay đổi bài được nên không phòng thủ được, bốc được quân nguy hiểm phải đánh

- Mất 1000 điểm

- Giảm tỉ lệ thắng (khi đã có sẵn yaku)

Khi ta có thế chủ động và Riichi chờ đẹp (định nghĩa chờ đẹp là ryanmen hoặc tanki nhiều mặt) thì những mặt trái này không quan trọng.

- Bài chờ đẹp có khả năng cải thiện thấp. Về mặt chờ, đã chờ đẹp rồi thì không cải thiện được nữa. Còn về mặt cải thiện giá trị với bài chờ đẹp thì sẽ có vấn đề rất lớn, đó là: Có rất nhiều khả năng quân chiến thắng sẽ xuất hiện trước quân cải thiện. Bản thân Riichi đã gần với 2 han rồi, vậy thì thật sự cái cải thiện giá trị mà bạn đang muốn có cần thiết không?

Ví dụ:

Bốc 5m có thể có sanshoku, nhưng ta hãy so sánh Riichi và đợi trong tình huống này.

+ Riichi: ít nhất 3900 Ron, nếu Tsumo là 5200. Với chờ đẹp thì cơ hội Ippatsu là gần 20%, còn cơ hội Ura dora trung bình là 30% (phụ thuộc vào bài có bao nhiêu quân khác nhau). Cứ cho là có khoảng 40-45% cơ hội lên được mangan. Giá trị trung bình của bài Riichi ở tầm giá trị này gấp khoảng 3 lần so với damaten tức là khoảng 6000.

+ Dama chờ: có 4 quân 5m có thể có thêm Sanshoku, nếu bốc được thì lúc này dama là mangan, riichi + tsumo/ura là haneman. Tuy nhiên trường hợp này chỉ có thể xảy ra nếu bạn bốc được 1 trong số 4 quân 5m, không những thế phải bốc được 5m trước khi bốc được 1 trong số 8 quân chiến thắng 69m. So với 40-45% cơ hội có mangan khi Riichi luôn thì rõ ràng khả năng này nhỏ hơn.

Đó là nói đến khả năng tạo bài to, nhưng quan trọng hơn là Riichi vượt trội hơn hẳn khi cái bài to đó không đến. Khi ta Riichi thì rõ ràng chiếm được thế chủ động luôn và có thể thắng luôn với giá trị trung bình 6000. Còn khi ta Dama chờ thì đối thủ vẫn có thể xây bài và khi họ đánh 69m mà ta Ron thì...2000. Nếu bạn có gan bỏ qua Ron này, khi bốc được 69m thì...2700. Quân thắng dễ ra trước quân cải thiện giá trị làm cho việc chờ cải thiện với bài chờ đẹp thường biến thành thảm họa.

- Ta đâu có cần phải lo vấn đề không thủ được khi vừa có thế chủ động, vừa chờ đẹp. Đối thủ rất khó có thể thoải mái xây bài khi mà người khác đã Riichi trước, và nếu họ dám cũng phải vượt qua đống trở ngại sau:

+ Phải đánh quân nguy hiểm, không chỉ trong 1 lượt hiện tại mà có thể phải vài lượt. Nếu mình Ron trước là hết phim, và mình còn đang chờ đẹp.

+ Ta bốc được quân thắng là hết phim. Một lần nữa, ta đang chờ đẹp.

+ Kể cả khi họ đến tenpai và Riichi, lúc này mới chỉ là solo Riichi mà thôi. Ta đang chờ đẹp nên có lợi thế.

Trong trường hợp này, ta không Riichi mới dễ tạo ra tình huống địch tenpai rồi ta khó phòng thủ.

- Mất 1000 điểm cũng không quan trọng, 1000 điểm này giúp hạn chế các đối thủ của bạn và khi ta thắng được thì cũng đâu có mất phải không nào?

- Giảm tỉ lệ thắng sẽ không quan trọng lắm, vì ta chờ đẹp nên dù gì cũng dễ thắng thôi, giá trị bài tăng với Riichi và khi giảm tỉ lệ Ron thì cũng tăng tỉ lệ thắng bằng Tsumo và được thêm yaku Tsumo, quá đủ để bù lại rồi. Đến ván hoà ta cũng sẽ ghi được điểm nếu đối thủ noten, không kém nhiều so với thắng bài nhỏ/trung bình. Nhưng khi bài to thì cái hại của giảm tỉ lệ thắng sẽ cao hơn. Dĩ nhiên là chỉ có sẵn yaku rồi thì tỉ lệ thắng mới giảm mà thôi!

Chỉ có mặt giảm tỉ lệ thắng là có vẻ ảnh hưởng lớn nhất, vì vậy, ta có thể phân định quyết định Riichi hay không với bài chờ đẹp dựa theo giá trị như sau:

 

Bảng: Quyết định Riichi khi chờ đẹp dựa vào giá trị

+ Phải Riichi:

Khi Riichi +n với n to mà không có yaku khác thì rõ ràng là cần Riichi, nếu không thì không thắng được.

Những bài giá trị trung bình từ Riichi +1 đến Riichi pinfu +2 thì khả năng tăng giá trị của Riichi rất quan trọng. Với Riichi +2 và Riichi pinfu +2, Riichi cho ta 1 han rất quan trọng để lên bài to. Kể cả với bài chỉ Riichi +1 hay Riichi pinfu +1, lúc Riichi được +2 han thì từ bài chỉ 1300 hay 2000 ta sẽ có bài trung bình-to.

+ Nên Riichi:

Với bài dama 40 fu 3 han có yaku, dama là 5200 ron/8000 tsumo. Riichi là 8000 ron, nếu tsumo thì cũng 8000 và có ippatsu hoặc ura thì 12000. Vì chờ đẹp nên vẫn có nhiều cơ hội để thắng nên lựa chọn mặc định vẫn là Riichi.

Với pinfu +0, dama 1000, Riichi ron là 2000. Giá trị trung bình tăng gấp 3 nên là khoảng 3000, nếu có ura là 3900, không tệ nhưng không phải là "bài to". Nhưng tăng điểm thì rõ ràng vẫn là tăng, và Riichi còn giúp ta chiếm thế chủ động nữa, nếu rùa có thể Ippatsu + Ura chẳng hạn nên Riichi vẫn là mặc định.

Với Riichi chay, nói chung là bài không to được, nhưng không Riichi thì ta không thể thắng. Ta thắng được hoặc ép đối thủ phòng thủ thì đối thủ sẽ không thắng được, giá trị của chiến thắng không chỉ ở điểm ghi được mà còn ở điểm đối thủ không ghi được. Rõ ràng vẫn nên chiếm thế chủ động khi bài chờ đẹp. Trừ bản thân ra thì ai mà biết được Riichi của ta thật sự to hay nhỏ đâu.

+ 50-50

Với bài mangan sẵn thì:

+/ Dama: tăng tỉ lệ thắng

+/ Riichi: chiếm thế chủ động, có thể haneman, nhưng giảm tỉ lệ thắng

4000 điểm cộng thêm từ mangan lên haneman không phải là nhỏ. Nói là tăng tỉ lệ thắng, nhưng chắc gì khi dama quân thắng đã ra, và chắc gì khi Riichi đã không ra. 

Chuyện tăng tỉ lệ thắng sẽ quan trọng trong trường hợp: 

+/ Nếu dama quân thắng sẽ thực sự dễ ra hơn hẳn so với Riichi. Đó là trường hợp mà bạn xét thấy các đối thủ không cần quân thắng của mình. Lúc này nếu họ bốc được quân đấy khi ta dama thì họ rất dễ đánh còn lúc ta Riichi thì rất có thể họ sẽ thủ. Ví dụ như bạn thấy 2 đối thủ đã đánh quân thắng của bạn trước đó rồi, hoặc một số trường hợp bạn chờ 9 mà thấy 8 xuất hiện nhiều rồi chẳng hạn.

+/ Nếu lượt đủ muộn, đối thủ dễ phòng thủ hơn, cơ hội để Tsumo cũng giảm. Có thể lấy mốc là lượt 9 để quyết định Dama.

+ Nên dama

Bài 50 fu 3 han (nếu đã có yaku) thì dama 6400, không kém nhiều so với Riichi 8000. Nếu Riichi, dù có được +2 han thì vẫn chỉ là mangan, ngoài ra những bài fu cao thế này là những bài nhiều bộ 3/4 quân giống nhau, khó có ura. Nếu thấy sớm và dễ thắng thì vẫn có thể Riichi nhưng dama lợi hơn.

Haneman to rồi nên không nên giảm tỉ lệ thắng. Nếu đủ sớm và chờ 3 mặt chẳng hạn thì có thể riichi. 

Ví dụ:

1.

=> Nếu không có mối đe dọa nào, hãy cứ Riichi. Riichi chay nhưng biết làm gì để cải thiện nữa bây giờ?

2. 

=> Pinfu 1 dora phải Riichi. Không có lí do gì phải buồn khi không bốc được 9s như ý cả. Riichi pinfu 1 dora trung bình 6000 điểm, nhiều cơ hội mangan.

3.

=> Pinfu Ittsuu 1 dora, dama là mangan, Riichi + Tsumo hoặc ura là haneman. Nếu ở dòng 1, vòng Đông, tình huống điểm cân bằng, chưa ai ra quân thắng của mình thì Riichi là lựa chọn tốt hơn dama. Nếu 2 người đã đánh quân thắng của mình rồi, họ sẽ dễ đánh tiếp khi mình dama, hãy dama để tăng tỉ lệ thắng. Lượt 10 thì thường dama thay vì Riichi. 

4.

=> Bốc 1m thành bài chỉ có Pinfu. Riichi Pinfu thường không được bài to, nhưng vẫn nên Riichi. Hãy chiếm lấy thế chủ động luôn thay vì ngồi đợi bằng được 4m chẳng hạn. Kể cả trường hợp có quân cải thiện lên Sanshoku đi chăng nữa, thời gian ta dama là thời gian đối thủ thoải mái làm gì thì làm, quân thắng ra khi ta dama thì bài quá bé. Riichi được trung bình 3000 điểm, thêm 1 ura được 3900 khi ron và 5200 nếu tsumo cũng không thể nói là tệ.

5.

=> Chắc chắn Haneman. Dama để tăng tỉ lệ thắng.

Tóm lại: 

- Riichi khi chờ đẹp và có thế chủ động mang đến lợi thế rất lớn. Các mặt trái của Riichi được hạn chế tối đa khi ta chờ đẹp. 

- Bài giá trị trung bình là dễ Riichi nhất vì khi Riichi thì lên to. Bài thấp cũng nên Riichi vì vẫn tăng điểm và chiếm thế chủ động khi mà đang chờ đẹp, dễ thắng. Bài to thì Riichi sẽ có hạn chế giảm tỉ lệ thắng.

Khi có thế chủ động thì tốt thế rồi, nhưng cả khi đã có đối thủ Riichi trước rồi mà mình tenpai chờ đẹp, thì Riichi đuổi vẫn là đúng trong đa số trường hợp. Phần này sẽ được nhắc lại về sau.

Tiếp theo sẽ là phần Riichi chờ xấu, chờ xấu thì đương nhiên là không phải lúc nào cũng xuôi chèo mát mái như khi chờ đẹp. Phần này ngày xưa thật ra tôi vốn không đủ trình độ để viết, hi vọng lần này sản phẩm sẽ chất lượng hơn!

Mục lục

Riichi cơ bản (1): Sức mạnh của Riichi

(Giới thiệu lại)

Cũng đã khá lâu kể từ lần cuối cùng có nội dung chuyên môn được post trên blog này. Lâu vậy rồi nên trình độ bây giờ dù chưa đủ để làm top player hay gì nhưng cũng đủ để hiểu được nhiều điều mà hồi xưa chỉ dịch, viết đại hay đoán bừa.

Không lấy gì ra đảm bảo là bài sẽ ra thường xuyên và đầy đủ. Nghĩ đến đâu viết đến đấy mà thôi.

Mục tiêu sẽ là hướng đến Tenhou 5 dan/Soul Saint 1 hoặc hơn. Vì vậy nên sẽ ít giải thích thuật ngữ cũng như đi quá lặt vặt những thứ cơ bản. Nếu có thắc mắc về thuật ngữ, xin hãy hỏi trong comment.

(Nội dung chính)

Theo thứ tự thực tế của ván đấu mà nói thì Riichi là kết quả của việc chúng ta bỏ lần lượt các quân từ đầu ván đấu, thế nên trong các guide cơ bản thường nhắc đến cách bỏ quân trước, Riichi sau. 

Thế nhưng trong các sách nâng cao tiếng Nhật thì lại hay nói về Riichi đầu tiên. 

Đó cũng là một cách tiếp cận hợp lí vì Riichi quan trọng đến mức nó ảnh hưởng đến cách chúng ta bỏ quân ngay từ những lượt đầu, thật ra thì Riichi và sức mạnh tiềm năng của nó ảnh hưởng đến mọi quyết định trong trận đấu, ngay cả khi chưa có que Riichi nào xuất hiện trên bàn.

1. Tầm quan trọng của Riichi với giá trị bài

Giá trị chay của Riichi là 1 han, nhưng trên thực tế thì giá trị của nó gần với 2 han hơn. Đó là vì khi Tsumo thì được thêm 1 han, có Ippatsu cũng thêm 1 han, có Ura dora cũng được thêm 1 han (hiếm khi được hơn 1 ura) nữa. Khả năng có được thêm 1 trong 3 điều trên để biến Riichi thành tổng 2 han không phải nhỏ.

Bảng sau cho thấy khả năng tăng điểm của Riichi trong một số tình huống hay gặp:

Với những bài có sẵn 1-2 han thì khả năng tăng điểm của Riichi là rất mạnh. Ở mức này các bạn hãy coi Riichi tăng giá trị của bài lên trung bình 3 lần. Khi Riichi bài Pinfu 1 dora, từ bài bình thường 2000 ta sẽ có bài trung bình khoảng 6000 điểm. Với Tanyao 1 dora khi dama ron chỉ 2600, khi Riichi thì có mangan là điều bình thường.

Chiến thuật mạt chược hiện đại rất đề cao vai trò của mangan, bởi vì tạo mangan là cách hiệu quả nhất để có giá trị bài đủ to. Sau khi bạn thắng bài 1000 hoặc 2000 điểm thì điểm số sau đó cũng không khác biệt nhiều so với trước khi thắng, nếu sau đó đối thủ có bài tầm 3900, 5200, hay mangan thì sẽ dễ dàng vượt qua bạn. Còn haneman trở lên thì lại khó xây. Riichi là công cụ quan trọng đưa bài bạn từ tầm 2000 lên mangan.

2. Sức mạnh của Riichi khi có thế chủ động

Thế chủ động là một khái niệm cực kì quan trọng của mạt chược hiện đại. Từ gốc trong tiếng Nhật là 先手 (sente-tiên thủ), nhưng tôi thích cách dịch sang tiếng Anh "initiative", sang tiếng Việt thành "thế chủ động". 

Khái niệm này muốn nói đến việc bạn là người đầu tiên có tenpai đủ sức đe doạ khi mà những người khác chưa có mối đe doạ nào. Chúng ta đang nói về Riichi, vậy thì hãy tạm hiểu đó là những trường hợp bạn Riichi đầu tiên khi mà đối thủ chưa Riichi (hoặc có thể là các mối đe doạ kiểu gọi 3 lần có 2-3 dora chẳng hạn).

Khi bạn có thế chủ động thì các đối thủ khác không thể thoải mái tấn công được. Nhất là khi họ chưa tenpai, giờ bài họ chưa thể thắng được, mà nếu đánh ra quân không an toàn là có thể bị bạn Ron và mất điểm. Mà giá trị của bài Riichi, như đã phân tích ở trên, thường là không nhỏ.

Giả sử khi có đối thủ Riichi lượt 9 mà bài bạn đang như thế này:

Bài này mà chưa ai Riichi thì không ai dám nói là dở cả. Nhưng khi có người Riichi rồi, nếu 2m không phải quân an toàn, liệu bạn có thể dễ dàng mà đánh được không?

Nhiều người hay nói về việc khi ta Riichi thì không thủ được nên dễ bị Ron. Ít nhất thì khi có thế chủ động, điều đó không đúng. Ta đã Riichi rồi thì đối thủ đâu thể hồn nhiên đánh như bình thường được nữa? Còn nếu lúc đó có đối thủ đang gần tenpai rồi, sau khi ta Riichi thì đối thủ Riichi theo, thì đằng nào ta không Riichi đối thủ cũng sẽ Riichi mà. Solo Riichi với địch đương nhiên ta có thể thua nhưng cơ hội thắng cũng không nhỏ. Nếu chưa Riichi thì thành ra ta tự nhiên thủ khi đang có cơ hội thắng à?

Phần Riichi cơ bản này sẽ chủ yếu nói về những tình huống mình có thể Riichi khi có thế chủ động. Sẽ có những lúc mà quả thật, dù là người Riichi đầu tiên ta cũng không nên Riichi. Sẽ có lúc tôi đề cập đến điều đó. Nhưng hiểu được sức mạnh của Riichi là điều tối cần thiết nếu bạn muốn giỏi mạt chược Nhật.

Mục lục